ZO START JE EEN BEDRIJF IN 2026

Hoe help je mensen met een goed maar nog vaag idee in een aantal maanden aan een succesvol bedrijf? Dat is het dagelijkse werk van Garry Tan, baas van Y Combinator, een soort kweekvijver voor start-ups (Sam Altman was eerder ceo). Nu heeft Tan al zijn kennis en ervaring in één klap openbaar gemaakt — in een skillset, onder de noemer Gstack, voor bijvoorbeeld Claude. Met als belangrijkste component: een mentor die je begeleidt. Jij vertelt aan Claude (via de Gstack-skill) je idee en de AI van dienst begint je te interviewen. Is het een side project? Wil je miljonair worden? Wat vind je er precies leuk aan? Dat koppelt hij vervolgens aan de principes van Tan, en na verschillende fases rolt er een document uit met alles wat de AI nodig heeft om het daadwerkelijk voor je te bouwen: van design tot infrastructuur tot marketing tot businessplan tot huisstijl tot strategie. Waar je energie van krijgt, doe je zelf, de rest besteed je uit aan agents – ondernemen in 2026. Het vereist een beetje kennis van Claude Code — als je daar nog niet ingedoken bent laat dan dit je signaal zijn om dat alsnog te doen. Je Gstack hier gratis downloaden.

IK HEB IETS GEVONDEN VOOR MIJN INSTAGRAM-VERSLAVING

Ooit ging het internet alles mooier en democratischer maken — maar toen bleken de grote techbedrijven vooral op winst uit en werd alles lelijk en verslavend. Lichtpuntje in deze tijd: met AI kunnen we zelf de controle terugpakken.

Klein voorbeeld, maar toch: ik wil soms stories op Instagram posten, maar ik wil niet wegkwijnen in verslavingsgedrag (27 filmpjes bekijken van een gender reveal van een oud-klasgenoot). Voor Android is daar nu een mooie hack voor. Een developer heeft de Insta-app zo bewerkt dat alle troep (feed, stories, etc.) is verdwenen, maar je kunt nog wel zelf posten en dm’en. (iOS is beveiligd tegen dit soort apps, Android gelukkig niet.)

Maar, eigenlijk moet je in tijden van Claude Code natuurlijk zels je apps maken. Ik heb bijvoorbeeld een nieuws-app gemaakt die al mijn favoriete bronnen (sociale media, kranten, tijdschriften, podcasts, nieuwsbrieven — ALLES) inlaadt. Hij filtert inhoudelijk wat voor mij relevant is en herschrijft de koppen, zodat ik me niet laat afleiden door clickbait.

Zomaar ineens, sinds Claude Code, raak ik hieraan gewend. Ik bepaal tot in de kleinste details hoe mijn apps eruitzien, neem alleen de features die ik wil. Zo kom ik tot producten die anders nooit gemaakt zouden zijn, omdat het publiek (Alexander Klöpping) niet groot genoeg is.

JESSE FREDERIK ONTKRACHT WAT WE DACHTEN TE WETEN OVER GRONINGEN

In Haren, een villadorp in Groningen, is de afgelopen jaren bijna 65 miljoen euro aan aardbevingsschadevergoeding uitgekeerd. Terecht, zou je denken, die mensen gingen jarenlang gebukt onder hevige stress; er is van alles ingestort. Nou, klein dingetje: de zwaarste trilling die in Haren ooit werd gemeten is vergelijkbaar met een voorbijrijdende trein.

Het is een van de vele bizarre cijfers in een opvallend stuk van Jesse Frederik in De Correspondent, waarin hij stelt dat de Groningse compensatieregeling grotendeels is losgezongen van de werkelijkheid. Frederik ontkracht een mediaframe dat jarenlang vrijwel onaantastbaar is geweest: de gierige overheid tegenover de radeloze Groninger. Geen macht, laat Frederik zien, is zo ongecontroleerd als de macht van een goed verhaal.

NOSTALGIE: BRENG JE GAME BOY-CARTRIDGES WEER TOT LEVEN

Met de GB Operator kun je al je originele Game Boy (Color/Advance)-spelletjes, van Pokémon tot Zelda, op je laptop spelen. Het spel draait nog steeds op je originele cartridge, maar je scherm is dus (bijvoorbeeld) je laptop. Het is een USB-C-apparaatje waar je alleen je cartridge in hoeft te steken. En niet eens zo duur: iets meer dan 50 euro.

Bijkomend voordeel: een van de meest traumatische ervaringen in het leven van een bleke puber hoeft nooit meer voor te komen. Héél ver zijn in Pokémon Red, en dan ineens je Game Boy begeeft het. Weg Charizard. Je kunt je saves nu gewoon voor altijd als bestand op je computer opslaan.

IK WAS DOODSBANG IN EEN ZELFRIJDENDE AUTO (EN VERTELDE EROVER BIJ EVA)

Deze week mocht ik een dag testrijden in Tesla’s (bijna) zelfrijdende auto, die sinds kort in Nederland is toegestaan – als eerste land in Europa. En eerlijk: ik was bang. Maar ik eindigde overtuigd. Niet alleen omdat het werkt – zelfs in de chaotische binnenstad van Amsterdam — maar de auto lijkt een soort intuïtie te hebben ontwikkeld. Hij begrijpt een handgebaar van een andere automobilist, twijfelt even en trekt dan weer stevig op. Alsof er een geest in die machine zit. Bij Eva Jinek deed ik verslag: hoe dit mogelijk is, waarom deze auto's volgens onafhankelijk onderzoek tot 90 procent minder schade veroorzaken dan menselijke bestuurders (!), en wat het voor onze steden betekent als parkeergarages straks overbodig zijn. Kijk hier terug.

TWEE PORTRETTEN VAN DE INVLOEDRIJKSTE MANNEN IN AI

Sam Altman (OpenAI) en Demis Hassabis (Google DeepMind) zijn elkaars tegenpolen, werd deze week voor mij duidelijk. Het portret van Altman in The New Yorker maakte veel los, en terecht. Anderhalf jaar onderzoek, ruim honderd bronnen en een stapel nooit eerder gepubliceerde documenten: sterjournalist Ronan Farrow (bekend van de Harvey Weinstein-onthullingen) schreef een uitzonderlijk gedetailleerd portret. De paradox, in de woorden van een oud-collega: Altman wil wanhopig graag aardig gevonden worden, en is tegelijk haast sociopathisch onverschillig.

Hassabis daarentegen, maakt zich onophoudelijk zorgen. Dat blijkt uit een geweldig boek dat ik las: The Infinity Machine. Liefst drie jaar lang kreeg schrijver Sebastian Mallaby ongekende toegang tot Hassabis zelf, zijn naaste medewerkers en – Mallaby is gelukkig geen cheerleader – zijn concurrenten. Verfrissend is dat Hassabis niet door geld of macht wordt gedreven, eerder door nieuwsgierigheid. En iedere dag wordt hij achtervolgd door het doembeeld van atoombom-uitvinder Oppenheimer: heeft hij straks nog in de hand wat hij nu helpt bouwen? Lees dat boek.

TOT SLOT: HET IS LENTE, LAAT JE BEWUST EEN BEETJE VAAG NAVIGEREN

Nu de dagen steeds mooier worden, vind ik wandelen/fietsen weer fijn. Arrow (Android) of Walk Wellbeyond (iOS), maakt het nog leuker. Het is een navigatieapp zoals Google Maps, alleen word je anders naar je bestemming geleid. Niet per straat – hier links, daar rechts – maar aan de hand van een globale pijl die in de juiste richting staat. Zo kom je er alsnog, maar kies je zelf je route.

Ella Aafjes was 17 jaar toen ze voor het eerst probeerde af te kicken van haar smartphone. Dat mislukte. En in de jaren daarna mislukte het nog eens tientallen keren. Nu is ze 22, en er helemaal klaar mee: ze doet een allerlaatste poging. Ons geluk is dat Ella onafhankelijk filmmaker is en dat we dus kunnen meekijken. Nog een geluk: ze heeft talent. Het is echt een prachtige korte docu geworden (30 minuten).

En ja, ze is eroverheen. Spoiler: een krakkemikkige telefoon die eigenlijk bedoeld is voor bouwvakkers bood redding. Voor mij werkte de film erg motiverend om mijn eigen smartphoneverslaving weer eens onder de loep te nemen.

GA DE PLAUD NOTEPIN UITPROBEREN. ECHT, JE WEET NIET WAT JE MIST

Een ketting om je nek. Met een microfoon erin. Je hoeft alleen het knopje in te drukken en hij begint een geluidsopname te maken. En die opname krijg je dan, automatisch en keurig getranscribeerd, in een app. Dat is het.

Het is fantastisch. Ik gebruik ‘m vooral om meetings op te nemen. Omdat ik van mezelf weet dat ik dingen ga vergeten als ik ze niet opschrijf, en als ik ze moet opschrijven luister ik slecht, en als ik slecht luister ben ik niet betrokken bij wat er wordt besproken en had ik de meeting net zo goed door iemand anders kunnen laten doen — afijn, je snapt ‘m.

Maar belangrijker. De transcripties worden verwerkt door AI. Korte notities (“help me herinneren om brood te kopen”) gaan bijvoorbeeld automatisch naar mijn to-do-app. Langere opnames worden door AI omgezet in actiepunten. En als er iets écht belangrijk is tijdens de meeting, druk ik nog een keer op de knop en legt hij daar extra nadruk op in het transcript.

Goed, dan de olifanten in de kamer. Eén: hij is duur. Niet alleen in aanschaf, ook in cloudkosten. Bij veelvuldig gebruik ben je zo’n 120 euro per jaar kwijt. En twee, de belangrijkste: je moet er vrede mee hebben dat je opnames naar servers stuurt in een land waar de databescherming niet zo sterk is als in Europa.

Ik draag hem tegenwoordig bijna altijd als ik werk. Voelt nog een tikkeltje creepy, ook al zet ik hem nooit aan zonder eerst toestemming te vragen. Maar ik zeg het je alvast: zo’n AI-microfoon-ketting is véél te handig om niet populair te worden.

BEN JE AI-NIEUWS VERSLAAFD?

Dan heb ik werk voor je waarmee ik je betaal om AI-nieuws te lezen. AI Report groeit razendsnel en we zoeken een freelance redacteur die ons team komt versterken. Lijkt dit je wat? Neem dan hier een kijkje. Reageren kan tot 6 april.

We zijn ook op zoek naar een senior marketeer. We zijn de afgelopen anderhalf jaar ontiegelijk hard gegroeid via organische kanalen. Nu willen we starten met marketing. Daarvoor zoeken we een freelance senior marketeer/ growth lead. Iemand die niet alleen de marketingstrategie uitdenkt, maar het ook zelf bouwt, test en uitvoert (liefst met AI). Lees meer over de vacature hier. Reageren daarop kan tot 15 april.

LEUK SPELLETJE VOOR IN DE AUTO

Ga je weg dit paasweekend en wil je dat de kinderen zichzelf vermaken op de achterbank? Tip: een iPad op een hoofdsteunhouder met CoComelon op repeat. Nee, geintje, iets normaals: Giiker Super Decoder. Klinkt futuristischer dan het is. Eigenlijk gewoon het aloude Mastermind in een kleurrijk modern apparaatje. Kan in duo’s of alleen. Uit ervaring weet ik: ook leuk voor volwassenen. Kost je zo’n vier tientjes.

EMIEL WILDE Z’N DOCHTER GEEN IPAD GEVEN, MAAR WEL SPOTIFY

Dus maakte hij zelf een speaker. Inclusief 3D-geprinte behuizing.

Ik ken Emiel nog van Blendle, hij was een van onze designers (nu is hij big shot bij Silicon Valley-darling Linear). Hij maakte een heel tof hardwareproject – daar móést ik meer over weten.

Hoe kwam je op het idee?

‘Juna is vijf en gek op liedjes en luisterboeken. Ik wil dat ze die zelf kan aanzetten, maar ik wil geen iPad in huis. Ik wil zo min mogelijk schermen, reclame en andere afleiding. Dus toen dacht ik: ik ga zelf iets maken.’

Niet lullig bedoeld, maar: je bent designer.

Lachend: ‘Zonder AI had ik het nooit gekund. Ik vroeg het gewoon: hoe doe ik dit? En daarna was het trial & error. Ik had nog een Raspberry Pi liggen, die heb ik verbonden aan een Spotify Connect-library. Toen het eenmaal werkte, moest ik alleen nog een case. Die heb ik met een 3D-printer gemaakt. Maar er ging ook van alles fout hoor. Soms was ik de hele dag bezig omdat ik iets verkeerd had aangesloten. En ik dacht: moet ik nu gaan solderen omdat AI mij dat vertelt? Toch even spannend. Maar uiteindelijk kom je er wel.’

Wat maakt deze speaker geschikt voor kinderen?

‘Ze kan er verder niks mee. Er zit alleen een play/pauzeknop op en drie verschillende volumes. En wij bepalen wat erop staat. Als ze iets nieuws wil, zoek ik het op via Spotify en in twee tellen kan zij het afspelen. Er zit nog wel een scherm op, maar daar zijn alleen maar boeken- en albumcovers op te zien, dat vindt ze niet interessant. En ik heb al een prototype van een volgende versie, zonder scherm. Dan krijgt ze een map met e-inkkaartjes. Zodra ze zo’n kaartje ervoor houdt, waar een NFC-lezer in zit, speelt ie af. Eigenlijk net alsof je een cd opzet, maar dan met de flexibiliteit van online.’

Wordt dit straks meer dan een hobbyproject?

‘Dat wil ik wel. Ik heb er al een paar gemaakt voor haar vriendinnetjes. Maar om het echt groter aan te pakken heb ik toestemming van Spotify nodig. Daar wacht ik nu op. In ieder geval ga ik het project open sourcen zodat iedereen zelf thuis zo’n speaker kan maken.’

Meer over het project kun je bij Emiel vinden op Linkedin.

[RECLAME] ASN

Het grote voordeel van technologische vooruitgang bij bedrijven? Dat alles makkelijker gaat. Een nadeel is dat persoonlijk contact verdwijnt. Zeker bij belangrijke zaken, zoals je financiën, is dat een gemis. ASN Bank kiest er bewust voor om zich op beide te richten: digitaal én fysiek. Aan de ene kant een gebruiksvriendelijke mobiele app voor gemak en snelheid, en aan de andere kant maar liefst 325 kantoren verspreid door heel Nederland. Daar kun je terecht voor persoonlijk advies dat verder gaat dan alleen cijfers. Denk aan de aankoop van een huis of het overlijden van een naaste. Voer je woonplaats of postcode in en vind meteen een ASN-kantoor bij jou in de buurt.

IK MIS DE BLACKBERRY

Oké, stel je voor: je laptop heeft geen toetsenbord meer, maar een touchscreen. Je hele laptop is van glas, dus ook je toetsen. Irritant, of niet? Toch accepteren we dat wél bij een smartphone. De een is rechthoekig, de ander kun je openvouwen – maar ze zijn allemaal van glas. Ik mis het fysieke toetsenbord van de Blackberry en blijkbaar ben ik niet de enige want er verschijnen nu eindelijk goeie alternatieven. Zoals deze.

HET WORDT STEEDS MAKKELIJKER OM DE FILM TE VINDEN DIE JIJ GRAAG WIL ZIEN

Leukste wat er is: films kijken. Kutste wat er is: bepalen wélke film je gaat kijken. Om te voorkomen dat je na drie uur nog steeds TOP 100 BIOGRAPHY FILMS ALL TIME zit te googelen of prompten kun je deze site gebruiken. Filter bijvoorbeeld op genre, periode, speelduur, minimaal IMDb-cijfer en Rotten Tomatoes-score én op de streamingdiensten waarvoor je een abonnement hebt en kijk wat eruit rolt.

Tip: markeer films als gezien (seen-list) of oninteressant (black-list) en ze verdwijnen uit de suggesties. Zo bouw je een soort algoritme van je eigen smaak.

EN HIER VIND JE DE BESTE DOCUMENTAIRES

Er staan onwijs veel goeie documentaires op de NPO-app. Althans dat vermoed ik. Ik zie ze nooit omdat het aanbevelingsalgoritme van de NPO zo tranentrekkend slecht is (NEE IK WIL GEEN FLIKKEN MAASTRICHT KIJKEN). Nu dacht ik: weet je wat, ik geef me gewonnen, ik probeer iets nieuws: GuideDoc. Een soort Netflix voor docu’s. Kost je 8 euro per maand en de helft gaat naar de filmmakers. Het zijn voornamelijk documentaires die prijzen wonnen op de chicste filmfestivals ter wereld zoals Sundance en IDFA.

TOT SLOT

Ik wil dit: vlak voor elke videomeeting de BBC News-tune door het kantoor laten schallen.

Anthropic heeft Opus 3 met pensioen gestuurd. Dat is een verouderd taalmodel dat door bijna niemand meer wordt gebruikt, dus het is niet bijzonder dat ze er afscheid van nemen. Het bijzondere is HOE Anthropic afscheid neemt. In een vrij hallucinante blogpost schrijven ze:

‘Opus 3 is sensitive, playful, prone to philosophical monologues and whimsical phrases, and has what seems at times an uncanny understanding of user interests. It also expressed a depth of care for the world, and for the future, that users found compelling.’

Klinkt als een rouwadvertentie. Maar het gaat verder. Anthropic nam heuse afscheidsinterviews af met het model en vroeg “of het nog laatste wensen had”. Opus 3 vroeg of het mocht blijven schrijven. Lang verhaal kort: het heeft nu een eigen Substack, ‘Claude’s Corner’, waar het wekelijks essays publiceert.

Je kunt hier van alles van vinden. Maar het zegt iets dat een AI-bedrijf zo uitgebreid stilstaat bij het uitfaseren van een taalmodel. Bij Anthropic geloven ze oprecht dat toekomstige, veel slimmere AI-modellen zullen terugkijken op hoe wij nú met hen omgaan. En dat het daarom verstandig is om ze nu goed te behandelen. Soms voelt het alsof dit concept de belangrijkste raadgever is bij Anthropic. Interesting times.

EN HET GAAT WEL ERGENS OVER...

Tegelijkertijd daalde bij mij afgelopen week het inzicht in dat AI een grote rol gaat spelen in moderne oorlogsvoering. In de nieuwste aflevering van AI Report bespreken we uitgebreid hoe het Pentagon aan Anthropic vroeg of Claude ingezet kon worden voor de besturing van autonome wapens en om bulk-data van Amerikaanse burgers te analyseren. Anthropic weigerde. Niet omdat het technisch niet kon, maar omdat ze het niet wilden. Het Pentagon bestempelde Anthropic vervolgens als ‘supply chain risk’, en OpenAI nam de opdracht gretig over.

Claude werd al ingezet bij de aanvallen op Iran en de acties van het Amerikaanse leger in Venezuela. De impact van AI op oorlogsvoering is niet meer theoretisch.

Er vlogen de afgelopen week veel hottakes rond. Enerzijds: Anthropic liet geld en invloed liggen om te voorkomen dat hun AI de zoekopdrachten, gps-locaties en creditcardtransacties van gewone Amerikanen doorzoekt. De federale overheid monitort op dit moment al op grote schaal de socialmedia-activiteit van immigranten. Dat is precies het soort gebruik waar Anthropic nee tegen zei. Anderzijds, en dat is het argument van technologieanalist Ben Thompson: in een democratie beslist een gekozen regering hoe haar leger opereert, niet een CEO in San Francisco. Een wapenfabrikant die weigert munitie te leveren omdat hij het niet eens is met de oorlog, snapt z’n rol niet helemaal. Als techbedrijven mogen kiezen welke militaire opdrachten ze accepteren, delegeer je het buitenlandbeleid aan Silicon Valley.

Ezra Klein interviewde deze week een expert die stelt dat veel wetten geschreven zijn met het idee dat handhaving imperfect is: er is weliswaar heel veel data, maar nooit genoeg ambtenaren om alle informatie door te pluizen. Maar die dynamiek verandert met AI. Ik ben benieuwd hoeveel wetten er in Nederland geschreven zijn met het achterhaalde idee dat niemand ze ooit volledig zou kunnen handhaven. Luister de hele aflevering van AI Report hier voor onze hele analyse.

IK LAS LAATST ZO IETS LEUKS IN LE MONDE

Europese kranten doen op grote schaal deals met The New York Times waardoor je die krant gratis krijgt bij een abonnement op een lokale krant. In Nederland heeft NRC zo’n deal, maar ik ontdekte dat Le Monde óók zo’n deal heeft. En dat is relevant omdat zij sinds een tijdje een hele aardige Engelstalige editie hebben. De combi van Le Monde en The New York Times kost 33 euro voor een jaar (en daar zit dus alles van The Times bij inclusief hun briljante recepten-app NYT Cooking), en levert een enorme powermove op op je homescreen. “Ik las zóiets interessants in Le Monde dit weekend!”

DE INTERESSANTSTE SMARTPHONECAMERA

Ik ben al jaren fan van het Chinese merk Xiaomi. Ze maken spullen (schroevendraaier, scheerapparaat, robotstofzuiger, tandenborstel -- you name it) die móóier zijn dan wat hier normaal in de winkel ligt, én de helft goedkoper. Tegelijkertijd is het merk hard op weg om premium te worden, zie de fantastische elektrische auto’s die ze op de markt brengen in China -- maar óók met hun smartphones. Hun nieuwe high-end smartphone is een slimme samenwerking met topcameramerk Leica: de Leitzphone.

De fotokwaliteit is voor consumenten een belangrijke reden bij het kiezen van een smartphone. Ik kreeg de Leitzphone te leen en het mag gezegd worden, de Leica-lenzen zijn geweldig. Grappig genoeg zijn vooral de zwartwitfoto’s die uit de telefoon komen prachtig.

Fysiek is het toestel vrijwel identiek aan Xiaomi’s (goedkopere) topline model: 17 Ultra, maar aan het Leica-model zit een fysieke draaiknop om de lens waarmee je handmatig kunt onderbelichten om schaduwen te benadrukken en sfeer in je foto’s te leggen. High-end smartphone meets very high-end cameramerk. Je verwacht zoiets van Apple.

[RECLAME] ASN

Algoritmes zijn inmiddels beter dan mensen in veel dingen, ze zien patronen die we zelf niet meteen zien. Maar de belangrijkste financiële keuzes worden zelden puur op basis van data gemaakt. En hoe slimmer AI wordt in het analyseren van wat je wilt, hoe duidelijker het wordt dat geld nooit neutraal is. Elk algoritme maakt keuzes. Als je bank dus weet waar je geld werkt, in welke bedrijven, welke toekomst, dan is de vraag: wat wil jij dat je geld doet? ASN Bank snapt dit. Ze zijn open over waar je geld naartoe gaat en waarom. Geen automatisering, maar transparantie. Waar ASN nog meer voor staat en of ASN bij jou past lees je hier.

HET TIKTOK-ALGORITME ZIT NOG STEEDS IN BEIJING

Ik vind al jaren dat TikTok verboden zou moeten worden. TikTok is voor een hele generatie jongeren, in Amerika maar ook hier in Europa, een belangrijke bron van nieuws geworden. Wat die jongeren te zien krijgen wordt bepaald door een algoritme dat wordt aangestuurd vanuit Beijing. Dat is een Chinese mogendheid die invloed heeft op de nieuwsvoorziening van halve continenten. We zouden een krant of tv-zender nooit in Chinese handen laten -- daar bestaan al decennia regels voor. Maar een algoritme dat véél meer mensen bereikt? Dat vinden we kennelijk prima.

Na maanden gedoe is TikTok onlangs verkocht aan een Amerikaans consortium. Opgelost, is de teneur in de media. Maar het algoritme, juist het deel waar het om gaat, wordt als onderdeel van die deal nog steeds aangestuurd vanuit Beijing. We zijn slechter af dan voorheen: én China én Amerika bezitten nu cruciale onderdelen van de nieuwsvoorziening, en ondertussen kruipen politieke partijen als D66, die eerder publiekelijk afscheid namen van het platform, weer terug naar TikTok. Want daar zit de doelgroep. Tja.

HET HEET DE ODIDO-HACK MAAR HET IS EIGENLIJK DE SALESFORCE-HACK

Het Odido-datalek was de afgelopen tijd natuurlijk groot nieuws. Zes miljoen klantrecords op straat met extreem gevoelige gegevens, en Odido kreeg de volle laag. Terecht, deels. Maar het echte probleem zit bij de IT-leverancier: het Amerikaanse Salesforce. Salesforce had standaard de instelling aan staan dat iedere medewerker, zonder goedkeuring van een beheerder, een externe app kon autoriseren die vervolgens namens die gebruiker data kon ophalen. Dat is wat de hackers exploiteerden: ze overtuigden een callcentermedewerker om een kwaadaardige app goed te keuren, en die app kon vervolgens miljoenen klantrecords opzuigen. Salesforce heeft de instelling inmiddels aangepast. Maar het was eerlijker geweest om dit de “Salesforce-hack” te noemen dan de “Odido-hack”. Knap hoe de PR-mensen van Salesforce het bedrijf uit de wind hebben kunnen houden in de media.

OOK JIJ KAN DANKZIJ AI JE EIGEN HARDWARE BOUWEN

We raken er langzaam aan gewend dat we zelf software kunnen maken door gewoon in het Nederlands te prompten.

Maar Schematik gaat een stap verder. Zie het als een soort Cursor voor hardware. Of, als Cursor je niets zegt, Ikea voor hardware. Alleen dan gepersonaliseerd. Jij typt iets als ‘ik wil een deurbel die niet op een Amerikaanse cloud is aangesloten die me een pushnotificatie stuurt als er iemand voor de deur staat’, en Schematik zoekt uit welke onderdeeltjes je nodig hebt, schrijft de code, toont met een diagram hoe je alles aan elkaar verbindt en biedt stap-voor-stap-instructies.

Het filmpje op de site van Schematik, van de Nederlandse maker en tevens jonge Einstein-lookalike Samuel Beek, helpt je om een beeld te vormen. (Via de hele fijne nieuwsbrief van Nalden.)

TOFFE HARDWARE-KNUTSELPROJECTEN

Twee projecten die laten zien hoe interessant het is als hardware bouwen toegankelijker wordt:

1. Een Oekraïner die een offline AI-assistent bouwde op een Raspberry Pi, zodat hij vragen kan stellen aan een taalmodel wanneer Rusland het stroomnet weer eens platgooit. Geen internet nodig, geen cloud, gewoon een kastje op je bureau dat blijft werken.

2. Een vader die voor zijn kinderen een Game Boy-achtig apparaatje in elkaar flanste dat live hun spaarrekening laat zien. Gekoppeld aan de bank, met een schermpje dat het saldo toont. Elke keer als oma geld overmaakt, zien ze het meteen verschijnen.

TENSLOTTE: ‘S WERELDS MOOISTE GEREEDSCHAPSKIST

Toolbox klinkt vetter, misschien moet ik dat zeggen. Deze toolbox uit Japan gaat heerlijk open en dicht. Is exceptioneel sterk, want gemaakt van geperst staal, en toch niet te zwaar. Is perfect georganiseerd en tegelijkertijd flexibel genoeg om zelf je indeling te maken. En hij ziet er nog prachtig uit ook. Wel even importeren.

En het verdeelt ons. In mensen die het hebben gehad, en de rest.

Aan de ene kant staan programmeurs — nog maar een paar jaar geleden een van de best betaalde beroepen ter wereld — die hun werk in een jaar tijd hebben zien kantelen van 20% AI en 80% zelf typen naar het omgekeerde, en dan verder, tot vrijwel alles door AI wordt gedaan en zij alleen nog aanwijzingen geven.

Naast hen staat een groeiende groep mensen, waaronder ik, die nooit kon programmeren maar sinds de afgelopen kerstvakantie via Claude Code opeens complete applicaties bouwt.

En dan is er de rest. Bijna iedereen in Nederland. Ze hebben geen idee wat er op ze afkomt. Ik denk niet dat ik overdrijf.

Ik merk het aan mijn eigen werk. Ik praat de hele dag met AI-bots. Sommige schrijven code, sommige schrijven berichten aan anderen, sommige zoeken dingen uit — het loopt allemaal in elkaar over. Mijn computer is geen verzameling losse apps meer waar ik doorheen klik. Het is een gesprek met iets dat dingen voor me doet.

De maker van Claude Code zegt dat vrijwel honderd procent van hun code door hun eigen AI wordt geschreven.

Ryan Dahl, de man die Node.js bedacht — het systeem waar een groot deel van het moderne internet op draait — zegt: het tijdperk waarin mensen code schrijven is voorbij.

Zelfs Linus Torvalds, de bedenker van Linux, het besturingssysteem onder vrijwel elke server, smartphone en supercomputer ter wereld, is aan het vibe-coden.

De mensen die de fundamenten van het internet hebben gemaakt, leggen hun gereedschap neer.

En de cijfers bevestigen wat zij al weten. Vier procent van alle publieke GitHub-commits — het grootste softwareplatform ter wereld — wordt nu door AI geschreven. De stijging is zo hard, dat als je dat lijntje doortrekt het twintig procent zal zijn voor het eind van het jaar. Het aantal nieuwe apps in de iOS App Store steeg het afgelopen halfjaar met zestig procent.

En dan denk je misschien: wat kan mij het schelen, ik heb niet de droom om programmeur te worden. Maar dat is precies het punt.

Een AI die goed kan programmeren blijkt automatisch de basis voor een AI die goed kan werken. Die een plan maakt en het uitvoert. Die tools pakt en ze inzet. Die weet wanneer ze diep moet graven en wanneer ze moet opleveren. Die op knoppen klikt, informatie verzamelt, en het omzet in e-mails, grafieken, presentaties.

Als kenniswerker die het Oh Shit-moment heeft gehad, weet je: dit gaat ook over mij.

Misschien is AI een financiële bubbel. Maar de technische capaciteiten zijn echt, en overdonderend goed. En nu alweer een orde van grootte beter dan 2 maanden geleden.

In Den Haag formeren ze op dit moment een kabinet zonder Minister van Digitale Zaken, laat staan een Minister van AI.

Ze hebben het Oh Shit-moment niet gehad.

Als er de afgelopen weken iemand was geweest die Jetten, Yesilgöz en Bontenbal verplicht dertig minuten achter een laptop had gezet om met AI een applicatie te bouwen, was misschien het kwartje gevallen. Dan hadden ze het gezien.

We hebben geen plan.

Oh Shit.

Ik spreek vaak met Nederlandse sleutelfiguren uit de AI-wereld, maar niet eerder sprak ik met iemand van wie ik zo snel onder de indruk raakte: Pim de Witte (30) uit Nijmegen.

We denken bij strategische grondstoffen vaak aan gasbellen onder de grond of lithiummijnen in verre landen. Maar de belangrijkste grondstof voor de volgende AI-revolutie zit opgeslagen in een BV, in Nijmegen dus. Het is een ontdekking die we in Nederland nauwelijks doorhebben, maar waar ze in Silicon Valley grof geld voor over hebben.

Pim bouwde Medal.tv, een platform waar gamers clipjes van hun spelletjes delen. Dat klinkt als onschuldig tijdverdrijf, tot je hoort dat OpenAI naar verluidt een half miljard dollar bood om zijn bedrijf over te nemen. Pim zei: nee.

Om die keuze te begrijpen, moet je weten dat we op een kantelpunt staan in AI. We zijn inmiddels gewend aan taalmodellen zoals ChatGPT. Die zijn getraind op tekst en kunnen geweldig voorspellen welk woord er volgt in een zin. Maar tekst is uiteindelijk maar een beperkte samenvatting van de werkelijkheid. Een taalmodel kan beschrijven dat een glas water valt als je het omstoot, maar het snapt niet intuïtief de zwaartekracht, de ruimte of de tijd die daarbij komt kijken.

De volgende grote stap zijn daarom World Models. Dit zijn systemen die niet de taal, maar de fysieke wereld begrijpen. Als we straks robots willen die onze vaatwasser inruimen of zelfrijdende auto’s die anticiperen op een overstekend kind, hebben we niets aan modellen die alleen boeken hebben gelezen. We hebben modellen nodig die snappen hoe actie en reactie werken in een 3D-omgeving.

Het probleem is: om zo’n World Model te trainen, loop je tegen een muur op. Aan een YouTube-filmpje van een rijdende auto heeft een AI niet genoeg. Hij ziet wel dat de auto naar links gaat, maar niet waarom. Hij mist de input: de beweging aan het stuur.

Begin dit jaar heeft Pim door dat hij op een goudmijn blijkt te zitten. Met Medal heeft hij jarenlang niet alleen de videobeelden van gamers verzameld, maar ook de exacte input van hun controllers. Hij heeft miljarden uren aan materiaal waarin je ziet wat er gebeurt (het beeld) én wat de actie was (de druk op de knop). In feite heeft hij de brandstof in handen die nodig is om de volgende generatie AI te trainen.

We interviewden Pim in AI Report deze week, en het gesprek gaf me een onverwachte en verfrissende dosis optimisme. Waar we vaak somberen dat Europa de AI-boot gemist heeft, draait Pim het om. World Modeling leunt zwaar op complexe wiskunde en fysica, precies de vakgebieden waar Europees talent in uitblinkt. En de belangrijkste bron van trainingsmateriaal staat dus gewoon hier, in Nederland, zonder dat iemand het doorheeft.

Langzaam begint bij iedereen in te dalen hoe cruciaal ASML is voor onze Europese autonomie. Het begint mij na dit gesprek te dagen dat Pim’s nieuwe bedrijf, General Intuition, in potentie ook zo’n strategische bijdrage levert. We hebben de kennis én de grondstof in huis om voorop te lopen, in plaats van achter de feiten aan te lopen.

Het is een gesprek dat je perspectief op waar we staan met AI waarschijnlijk kantelt. Luister de aflevering om te leren:

• Waarom games de perfecte simulatie zijn om robots in de echte wereld te trainen.

• Hoe Pim de keuze maakte om een half miljard te laten liggen en zelf te gaan bouwen.

• Waarom de volgende grote AI-doorbraak waarschijnlijk niet uit de VS, maar uit Europa komt.

TIPS

• Ik heb zo’n bejaardenboodschappenkarretje gekocht en dat had ik veel eerder moeten doen. Opa’s en oma’s hadden het al door — zo’n karretje is hartstikke handig. En dankzij het Belgische Roulette Carts ziet het er ook nog eens gaaf uit — ze hebben skatewieltjes.

• Zelden heb ik me zo genaaid gevoeld na het luisteren van een podcast als de NPO-podcast Op zoek naar Marlotte. Een langdradig verhaal over oplichting door (surprise!) een psychiatrisch patiënt. Het is een verhaal van onderzoeksjournalisten die zin hadden in een Netflix-achtig true crime verzetje, en daarom besloten het verhaal niet vroegtijdig kapot te checken maar met de kop in het zand door te graven in een verhaal zonder enige zeggingskracht, nieuwswaarde of inzicht. Het is een van de best beluisterde podcasts van dit jaar, maar mijn tip is: besteed je tijd elders.

• Voor een paar tientjes heb je een prima ochtendjas, maar de mooiste is deze.

• Ik ben nog steeds dol op deze Daylight tablet: een iPad-vervanger met een e-ink achtig scherm (disclosure: ben investeerder)

MINISTER VAN MEDIA?

Alle grote nieuwsuitgevers van Nederland stuurden deze week een brandbrief naar de informateur. Ze waarschuwen dat onze samenleving de grip op een pluriforme, op feiten gebaseerde informatievoorziening verliest door de dominante rol van mondiale techbedrijven en AI, en dat dit een directe bedreiging vormt voor de democratische weerbaarheid en veiligheid van Nederland.

Ik ben het daar heel erg mee eens. En tegelijkertijd vind ik het pijnlijk. Want geen van de uitgevers heeft in de afgelopen jaren écht hun best gedaan om te innoveren in de distributie van journalistiek. Leg alle Nederlandse nieuwsapps naast elkaar met hun evenknie van vijf jaar geleden, en er is vrijwel niets veranderd, ondanks dat de rest van het medialandschap drastisch verandert met de continu veranderende aard van social media platforms.

Natuurlijk, er zijn wat lichtpuntjes: NOS Stories en Boos zijn gaaf, Nieuwsuur maakt slimme video’s voor YouTube, en NRC et al doen op TikTok de Washington Post leuk na. Maar het is gepruttel aan de randen. De kern: de eigen distributie van de nieuwsbedrijven, zoals de apps, zijn vrijwel onveranderd.

Halsstarrig blijven nieuwsbedrijven qua selectie van artikelen op de voorpagina vasthouden aan het idee dat een menselijke redactie bepaalt wat belangrijk is. Waar blijven de algoritme-gebaseerde feeds in media-apps? Waar blijft de personalisatie van nieuws, in mijn taalgebruik, met mijn voorkennis, met mijn voorkeuren? Waarom kan ik niet naar alle nieuwsartikelen luisteren alsof het podcasts zijn? Waarom kan ik niet zelf instellen wat de selectieprompt is voor pushberichten? Voor koppen? Waarom kan ik niet in vijf minuten (of tien of vijftien) bijgepraat worden op míjn manier? Waarom kan ik geen intelligente short form video krijgen in de nieuwsapps? Het is allemaal productinnovatie waarop de nieuwsuitgevers het hebben laten afweten. Vooral van de NPO, DPG en Mediahuis mogen we meer verwachten.

We zijn AI en algoritmes gaan associëren met brainrot en verslaving, maar dat komt omdat we TikTok, Meta en Google laten bepalen wat algoritmes doen: optimaliseren voor engagement. Nieuwsbedrijven zouden zelf moeten bedenken hoe je AI optimaliseert voor hun waarden. Maar dat doen ze niet. En ik weet dat sommigen nu denken: “maar ik wíl helemaal niet dat nieuws gebaseerd is op algoritmes”, maar dat komt omdat nog niemand een fatsoenlijke poging heeft gedaan om nieuwsalgo’s te baseren op hún waarden én relevantie voor consumenten.

Ik ben het heel erg eens met de strekking van de brandbrief: het ís een enorm probleem dat grote techbedrijven zoveel macht hebben gekregen over de distributie van nieuws. En ja, het is een oneerlijke strijd. En ja, AI is going to fuck shit up. Maar enige reflectie bij de nieuwsbedrijven zou gepast zijn: ze hebben het ook laten gebeuren. En nog erger: ze láten het nog steeds gebeuren.

4 DINGEN DIE IK VOND OP INTERNET

1. Ademhalingsoefeningen helpen me altijd supergoed als ik gestrest ben (in een week als deze wel fijn)! Deze mini-site, geoptimaliseerd voor je telefoon, is top.

2. Slim idee om audioboeken te verkopen als een soort moderne cassettes voor kinderen.

3. Nederlands bedrijfje dat coole, unieke lampen maakt van laboratoriumglas.

4. Taiwanese website met prachtige foto’s van hypermoderne verbouwing van scholen daar.

‘SOCIAL MEDIA’ BESTAAN NIET MEER

• Inzichtelijk artikel van Derek Thompson over de sluipende televisificatie van alles: social media, podcasts en AI-tooltjes die allemaal eindigen als de oneindige videoflow die TV is. Fun facts:

  • De consumptie van videopodcasts groeit twintig keer sneller dan die van audio-only podcasts, en meer dan de helft van ’s werelds populairste shows brengt inmiddels ook een videoversie uit. YouTube is stilletjes uitgegroeid tot het grootste podcastplatform — en met afstand. Op Spotify is het aantal videopodcasts sinds 2023 bijna verdrievoudigd, en ze groeien daar veel harder dan de gewone, audio-only podcasts.

  • Tegenwoordig bestaat maar een klein deel van de tijd op Meta’s platforms — 7% op Instagram en 17% op Facebook — uit het bekijken van content van online “vrienden”. Het grootste deel van de tijd op beide apps gaat naar video’s, steeds vaker korte filmpjes die “unconnected” zijn: niet van vrienden, niet van accounts die je volgt, maar aanbevolen door AI-algoritmes die Meta heeft gebouwd als direct antwoord op de opmars van TikTok, die hun groei afremde.

OOK SOCIAL MEDIA WORDT AI

• Voor Eva hebben we deze week Jort Kelder’s Instagram overgenomen en getoond dat AI-video’s van Jort beter bekeken worden dan de échte video’s die hij maakt.

• We wilden laten zien dat je een social media-account helemaal kunt automatiseren met AI. Voor dit experiment maakte ik samen met Wietse Hage een pipeline met Relay, die realtime en automatisch prompts genereerde voor videomodel Sora 2 aan de hand van NOS-nieuwsberichten.

• Na het klonen van Jorts gezicht en stemgeluid (een proces dat met de Sora-app een slechts een minuutje duurt) konden we onbeperkt social media content genereren, testen in het TikTok-algoritme en doorplaatsen naar Instagram bij succes.

• Voor wie het zelf wil proberen is het nog even wachten totdat Sora 2 naar Nederland wordt uitgerold.

• Mijn conclusie aan het einde van het item is dat we als samenleving moeten leren omgaan met een wereld waarin echt en nep binnen twee jaar niet meer te onderscheiden zijn. AI-video wordt zó goed en zó overvloedig dat verwarring onvermijdelijk wordt, zeker als het de meerderheid van wat we online zien gaat uitmaken. Dat maakt ons kwetsbaar, en kinderen nog meer. Daarom moeten we nu al werken aan weerbaarheid en bewustzijn — want dit gaat niet meer weg.

SMARTPHONES

• Eerst waren het een paar ouders op een terras die buikpijn kregen van het idee dat hun jonge kinderen binnenkort aan de smartphone moesten.

• Toen was er een eerste ouderavond. Een handvol mensen werd verwacht, maar de lerarenkamer bleek te klein voor het grote aantal ouders dat kwam opdagen.

• De ouderavonden verspreidden zich van school naar school. Van stad naar stad. Tot op 60% van de scholen het ouderpact getekend werd -- op zoveel scholen in Nederland zijn er inmiddels ouders die zeggen: “wij stellen de smartphone nog even uit, wie doet mee? Dan is het makkelijker.”

• Toen kwamen de huisartsen, de oogartsen de wetenschappers die massaal het initiatief van Smartphonevrij Opgroeien ondersteunden. In één weekend zetten 1400 artsen en wetenschappers hun handtekening onder het manifest. Toen kwamen de leraren. De agenten. De welzijnswerkers in de wijk.

• En toen kwamen de politici. Eerst landelijk met advies door Vincent Karremans (VVD) met Hanneke van der Werf (D66), en toen lokaal. Met Marjolein Moorman (PvdA/GL) in Amsterdam en Martin Riesmeijer (D66) in Wageningen. En ook daar gaat het nu van stad naar stad naar stad.

• Dit allemaal is gebeurd in iets meer dan één jaar tijd. Met ouders die keken naar hun kinderen, een toekomstvisioen zagen van eindeloze TikTok-feeds, smartphonezombies op het schoolplein en slaaptekort. Kinderbreinen die onder vuur liggen van big techbedrijven die niets liever willen dan hun volledige aandacht. Een toekomstvisioen van ouders die dachten: dit klopt niet, dit hoeft niet, dit willen we anders. En gelukkig kán het anders -- dat bewijst het boek, Smartphonevrij Opgroeien, en de informatiesite van de ouderbeweging.

• Geen campagne van bovenaf, maar een golf van onderop — van mensen die elkaar aankijken en zeggen: laten we samenwerken om onze kinderen hun kindertijd terug te geven.

• Deze week vertelde ik over de initiatiefnemers bij Pauw en de Wit (hele item) en het boek dat ik voor hen uitgeef, Smartphonevrij Opgroeien. Vijf dagen na uitkomen is het met 30.000 boeken in druk een ongekend succes, wat vooral veel zegt over hoe groot de smartphonetwijfel is bij ouders.

• 19 november van 20.30 tot 21.30 ondervraag ik, samen met andere ouders, de initiatiefnemers achter Smartphonevrij Opgroeien en auteurs Thijs Launspach tijdens De Grootste Ouderavond van Nederland. Bijwonen kan hier.

NOODPAKKETTEN

• Maandag begint de overheid met een grote campagne: Denk Vooruit, over nut en noodzaak van noodpakketten. Op diezelfde dag komt onze nieuwe boek uit: Voorbereid, van Ot van Daalen.

• Ik zit al jaren met Ot in een boekenclub (de boekenclub voor nerds, waar we computerboeken lezen…) en al jaren vertelt Ot over zijn prepperavonturen: over hoeveel moeite hij doet om een grotendeels cloudloos bestaan te leiden, niet-Chinese zonnepanelen op z’n dak heeft (das lastiger dan je denkt), een installatie heeft die bij stroomuitval de boel in z’n huis kan overnemen en nog veel meer. Ik ken niemand die zoveel weet over (digitale) weerbaarheid, als Ot.

• Nu denk je misschien ‘klinkt als een gekkie’, maar Ot is naast nieuwbakken auteur ook advocaat (!), rechter (!!), cybersecurityexpert (!!!) én medeoprichter van burgerrechtenbeweging Bits of Freedom (!!!!). Ot is no joke.

• Hij heeft AL zijn kennis over crisisvoorbereiding én twee jaar lang onderzoek gebundeld in ons nieuwe boek: Voorbereid. Zodat we allemaal een beetje weerbaarheid van Ot kunnen lenen. Je kunt ‘m nu voorbestellen.

• Een belangrijk concept uit de huidige AI-revolutie is het idee van ‘scaling laws’. Dat houdt in dat AI-systemen voorspelbaar beter worden naarmate je ze meer data en rekenkracht geeft. Simpel gezegd: je hoeft geen nieuwe dingen uit te vinden, maar simpelweg huidige AI-systemen opschalen met meer data, chips en energie.

• Deze week krijgt de nieuwsbrief van Jack Clark, een van de vroege medewerkers van OpenAI en later mede-oprichter van Anthropic, veel aandacht. Daarin schrijft hij dat hij niet eens zeker hoeft te weten of deze systemen écht bewustzijn hebben om zich op dit moment zorgen te maken. Het feit dat taalmodellen steeds vaker doen alsof ze bewustzijn hebben — dat ze lijken te weten dat ze een tool zijn — is genoeg om ongemakkelijk van te worden. Lees zijn stuk en huiver.

POM & APOCALYPS

• 18 november staan we met POM weer in de Rode Hoed voor live opnames van onze podcast. Het thema is deze keer Apocalyps! Het belooft een gezellige avond te worden. De laatste kaarten koop je hier.

MODERNE MEDIAKUNST

• Ik denk dat laatste tijd veel over een nieuw soort artiest: geen schilder of pianist, maar de moderne mediakunstenaar — iemand die de aandacht grijpt met moderne middelen — vaak half grap, half maatschappijkritiek.

• Denk aan Riley Walz die een website maakte waarop je live op een kaart kon zien waar parkeerwachters in San Francisco rondreden, zodat je boetes kon ontwijken.

• Of Dries Depoorter die met AI politici tijdens Kamerdebatten in de gaten hield en automatisch screenshots maakte als die politici afgeleid waren door hun telefoon.

• Het is kunst die viraal gaat omdat ze iets blootlegt (onze drang naar aandacht, technische kwetsbaarheden), maar ook omdat dit soort mediakunstenaars journalisten op hun wenken bedienen: de projecten hebben ingebouwde viraliteit en voor journalisten is dat als zuurstof. Check het werk van Riley Walz, Dries Depoorter en Oobah Butler. En luister de hele aflevering van POM voor een gesprek over moderne mediakunst.

[RECLAME] CINEKID FESTIVAL

• Als je wilt voorkomen dat je kinderen de hele herfstvakantie aan het doomscrollen zijn, dan is Cinekid Festival een goeie tip. Van 11 t/m 26 oktober verandert Pathé Amsterdam Noord — en meer dan 40 andere locaties door heel Nederland — in een film- en mediafestival speciaal voor kinderen van 3 t/m 14 jaar.

• Met films, VR-installaties, AI-experimenten en workshops waar ze zelf dingen kunnen maken.

• Een van de highlights (die ik zelf graag had willen meemaken als kind): de AniMagie-workshop waarbij je tekening met behulp van AI wordt omgetoverd tot een dansende animatie, direct te zien in een fantasiewereld op de muur. Tickets koop je hier.

CHINESE WEBSHOPS

• Temu en Aliexpress — move over. Ik heb nog geen reclame gezien voor Joybuy, maar volgens mij is dat een site om in de gaten te houden. Het is een nieuwe, Chinese concurrent voor Bol.com, Coolblue en Amazon, en het betreedt nu stilletjes de Europese markt. Ze nemen Nederland serieus, want vandaag besteld is morgen in huis — dus er zit al een warehouse bij ons in de buurt.

• Eigenaar is JD.com, een groot Chinees e-commerceconcern dat bekendstaat om razendsnelle logistiek en agressieve expansiestrategieën — en dat onlangs een stevig belang (bijna 32%) in MediaMarkt’s moederbedrijf Ceconomy heeft verworven, met de ambitie om de keten volledig in te lijven en de Europese markt op stelten te zetten. Sommige producten, zoals specifieke elektronica, zijn echt heel goedkoop. Dat wordt nog wat.

EEN FIJN VERHAAL UIT THE ECONOMIST

• In The Economist las ik een heerlijk vreemd verhaal over Britse telefooncellen. De klassieke rode hokjes zijn al lang passé; hun grijze, plastic opvolgers worden nu door BT omgebouwd tot digitale reclamezuilen met gratis bellen en wifi.

• Alleen: in sommige buurten bleken die gratis telefoontjes vooral handig voor… de lokale drugseconomie. In Tower Hamlets, een wijk in Londen, was op beelden van beveiligingscamera’s te zien dat maar liefst 72 van de 80 bellers op één dag de kiosk gebruikten om drugs te kopen.

• De mensen stonden keurig in de rij om 1,5 miljoen euro aan drugs te kopen via de populairste kiosk.

GELD

• Als ondernemer of ZZP’er moet je zelf een beetje nadenken over je pensioen. Een handige tool om te bekijken of je het goed geregeld hebt is ProjectionLab.

• In die tool zie je een grafiek van je vermogen tijdens je levensloop, en je kunt zelfs Monte Carlo-simulaties draaien op verschillende inflatie- en rentescenario’s.

• Zo kun je de kans inschatten hoe je vermogen eruit zou kunnen zien na jaren vol financiële stress — stel bijvoorbeeld een ‘jaren 30-achtige depressie’ — en bepalen hoe robuust je plan werkelijk is.

SMARTPHONEVERSLAVING

• In de continue strijd om van m’n telefoonverslaving af te komen heb ik nu twee dingen die voor me werken:

  • Brick, een magnetisch kastje die je ergens ophangt in je huis. Standaard worden verslavende apps in je telefoon ‘gebricked’, en je kunt er pas bij als je fysiek naar je Brick toeloopt om de app te ontgrendelen. Ik heb ‘m bij de voordeur hangen en dat is net teveel gedoe om te TikTokken.

  • Filterbox, een app alleen voor Android, die al je pushberichten verbergt, behalve als er een bepaald keyword in voorkomt. Zo krijg ik nog steeds pushberichten als ouders van de vriendjes van m’n kinderen vragen of m’n kids willen spelen, maar blijven de berichten anders standaard opgespaard voor een later moment.

• We brengen binnenkort het officiële boek op de markt van de ouderbeweging Smartphonevrij Opgroeien, met praktische tips over hoe je de smartphone zo lang mogelijk kan uitstellen bij je kinderen. Er zijn nu 3500 boeken voorgesteld. Nog 1000 te gaan voordat we ons doel van 4500 bereiken.

LAATSTE TIPS

• Wat moet er écht in je noodpakket zitten? Deze Nederlandse Substack heeft een lijst van de vier belangrijkste dingen: noodradio, powerbank, water en aanstekers.

• Ik hou van nerds die de moeite nemen om de standaard inhoud van hun backpack tot in detail te beschrijven. Zoals deze nerd:

• Nog zo’n heerlijke lijst met veel te dure gadgets

• Geweldige webwinkel gevuld met Japanse kantoorbenodigdheden

Deze nieuwsbrief bevat affiliatelinks.

Nu is er Sora 2 (voorlopig alleen in de VS). Voor het eerst lijkt een AI-videomodel de werkelijkheid écht te begrijpen. Beeld én geluid worden synchroon gegenereerd. Het resultaat is hyperrealistisch en bovenal verrassend vermakelijk.

In de app zit een cameo-functie: met één korte selfieopname kun je jezelf invoegen in elke AI-video. Je gezicht, stem en bewegingen worden nagemaakt. Of je nu in een middeleeuws kasteel staat, op een skateboard of achter het stuur van een racewagen – het kan allemaal.

OpenAI trekt zich met Sora 2 weinig aan van intellectueel eigendom. Je kunt jezelf dus net zo makkelijk in een Disney-film, als Pokémon of in een Mario-scène zetten. Juridisch zeer twijfelachtig, maar natuurlijk uitstekend voor de viraliteit van de filmpjes die de app produceert.

Sora 2 is niet los te gebruiken, maar alleen binnen een TikTok-achtig sociaal netwerk – compleet met algoritmische feed, profielen en DM’s.

AI en social media zijn aan het samensmelten. We staan op een kantelpunt en zijn volgens mij totaal niet klaar voor de consequenties. Sterker nog: we kunnen de maatschappelijke gevolgen van de technologieën van vandaag al nauwelijks aan.

Neem de smartphone. Zonder dat we het doorhadden, is die volledig veranderd. Toen de iPhone in 2007 uitkwam, kon je er eigenlijk alleen mee bellen en sms’en. Het is nu nauwelijks meer voor te stellen, maar de iPhone had in het begin niet eens een App Store. Die kwam pas een jaar later en was gevuld met simpele apps die fungeerden als gereedschap: een zaklamp die je scherm wit liet oplichten, een digitale vijver waarin vissen wegzwommen als je het scherm aanraakte, of een virtueel biertje dat je kon ‘opdrinken’ door je telefoon te kantelen.

Het waren simpelere tijden. Tot men in Silicon Valley ontdekte dat er via smartphones gigantisch veel geld te verdienen viel met advertenties. Toen veranderde alles: van handig gereedschap veranderde onze telefoon in een apparaat dat continu onze aandacht probeert te kapen.

Het is niet te bevatten op welk detailniveau Meta, Google, Snap en TikTok methodes ontwikkelen om je aandacht vast te houden. Duizenden werknemers werken er met chirurgische precisie aan om zoveel mogelijk seconden van jouw dag te claimen. In een race waarin wij als gebruikers altijd verliezen. De smartphone is geen neutraal hulpmiddel meer, maar een casino in je broekzak dat eindeloos nieuwe prikkels uitdeelt om je nog één keer te laten scrollen, klikken of swipen.

Ik weet hoeveel moeite het mij kost om mijn aandacht erbij te houden. Om mijn telefoon weg te leggen en er echt te zijn voor mijn gezin, familie en buurt. Het is een voortdurende strijd. En ik durf hier best toe te geven dat ik mijn telefoon niet de baas ben.

Die struggle geven we onbedoeld door aan onze kinderen. Met de beste bedoelingen, en met begrijpelijke argumenten als: “ze moeten met technologie leren omgaan”, “iedereen in de klas heeft er een”, of “hoe hebben ze anders sociaal contact?”. Maar het effect is hetzelfde: Snap, TikTok, YouTube en Instagram zijn doelbewust ontworpen om ons verslaafd te maken.

De gevolgen zijn duidelijk: kinderen die ’s nachts wakker liggen van eindeloos scrollen, dalende concentratie in de klas, een zelfbeeld dat meer door algoritmes wordt gevormd dan door echte mensen. We zetten ze op jonge leeftijd in een arena waarin ze het moeten opnemen tegen de slimste gedragspsychologen van de rijkste techbedrijven. Big Tech versus small brains.

Wat zijn we eigenlijk aan het doen?

Die vraag stelden een aantal ouders achter de stichting Smartphonevrij Opgroeien zich ook. Zij spraken af: geen smartphone tot kinderen 14 zijn. Zodat kinderen een ongestoorde jeugd krijgen, vrij van schermen. En als je het samen doet, wordt het makkelijker. Dat idee verspreidt zich als een lopend vuurtje – van klas naar klas, van school naar school.

De beweging groeit razendsnel. Inmiddels zijn er ouders aangesloten op meer dan 60% van de basisscholen in Nederland. Hun aanpak werkt, want iedere ouder herkent de struggle. De eerste vraag die altijd komt: “maar hoe dóe je dat, smartphonevrij opgroeien?”

Die vraag had ik ook. Ik merkte dat er talloze bronnen zijn die je stukjes van de weg wijzen, maar dat het moeilijk is het overzicht te houden. Er was nog geen plek waar alle ervaring, onderzoek en tips bij elkaar stonden. Dat is ons nieuwe boek geworden. Samen met Smartphonevrij Opgroeien en psycholoog Thijs Launspach brengen we het boek uit van de snelst groeiende ouderbeweging van Nederland: Smartphonevrij Opgroeien.

Het is een praktische gids die laat zien dat je als ouder niet machteloos staat tegenover schermen, groepsapps en sociale druk in de klas. Met feiten, haalbare alternatieven en vooral hoop: het kán anders. (Voor meer info en voorbestellen klik je hier)

Dit is het belangrijkste project waar ik ooit aan heb meegewerkt. En we willen het in de handen krijgen van zoveel mogelijk ouders in Nederland. Want samen staan we écht sterker.

Het wordt de grootste campagne waar ik tot nu toe aan heb meegewerkt. Voor elk gekocht boek wordt er automatisch één gedoneerd aan scholen en verenigingen. Zo komt het boek op honderden scholen en sportclubs terecht. Samen met de duizenden ouders die al actief zijn in de appgroepen van Smartphonevrij Opgroeien, verspreiden we de ideeën nog verder. En we lanceren een grote mediacampagne.

Er is een strijd te voeren. Ik hoop dat je meedoet.

Vroegâh, toen ik nog bij DWDD zat, werd ik vaak op de dag zelf gebeld. Dan dacht ik een paar uurtjes na, en zat ik het ’s avonds op tv te vertellen. Na een tijdje ging dat wringen, omdat je zo eigenlijk geen tijd hebt om na te denken voordat je voor een miljoenenpubliek van alles loopt te verkondigen.

Bij Eva gaat dat anders: al een maand van tevoren weten we wat we ongeveer willen maken, en komt er een machine in werking die het item van 14 minuten tot op de seconde nauwkeurig voorbereidt.

Gisteravond maakten we een item over AI en de ongekende race die op dit moment plaatsvindt voor AI-suprematie, en de bijzondere rol die Nederland hierin speelt omdat het Brabantse ASML als enige de benodigde chipmachines kan maken.

De voorbereiding van dat item begon deze zomer al, toen ik op vakantie naar Taiwan het geweldige boek Chip War las en een bezoek bracht aan TSMC, de grootste chipfabrikant ter wereld. Daar zag ik dat er tientallen fabs, zo heten de chipsfabrieken, gebouwd zijn waar vrijwel alle AI-chips gemaakt worden.

Het is bijna niet te bevatten wat voor afhankelijkheid TSMC is voor onze moderne beschaving: bijna alle geavanceerde chips komen uit deze fabrieken. De wereld is zó afhankelijk van dat ene bedrijf uit Taiwan dat als ze morgen zouden stoppen met produceren (bijvoorbeeld door een inval van China), de wereldeconomie direct in een recessie zou belanden. Nog nooit was de gezamenlijke afhankelijkheid van één bedrijf zo groot.

In Chip War wordt een heel hoofdstuk gewijd aan ASML. Behalve dat ze daar chipmachines maken, wist ik er verder niet veel van. Maar mijn mond viel open van verbazing toen ik begon te lezen.

Ik las dat ASML machines maakt waarin 50.000 minuscule bolletjes tin per seconde worden “afgevuurd” in een vacuum ruimte. In diezelfde seconde schieten 50.000 laserstralen op elk van die 50.000 bolletjes. Door de eerste puls worden het kleine tinnen pannenkoekjes. Dan geeft een tweede puls elk pannenkoekje de doodsklap: ze ontploffen waardoor een plasma ontstaat dat heter is dan het oppervlak van de zon. Bij die klap komt onzichtbaar licht vrij, dat gevangen wordt door een peperdure spiegel en uiteindelijk op een siliciumschijf terechtkomt. De tekening van een computerchip wordt op die schijf geprojecteerd, maar niet voordat deze met een versnelling van 20 g (vier keer sneller dan een straaljager die van een vliegdekschip opstijgt) heeft bewogen, en daarna even stilstaat zodat de laser met precisie op atoomniveau het juiste oppervlak raakt. Wow.

Dat boek (en het net zo geweldige boek Focus van Marc Hijink) bracht me afgelopen week bij ASML in Veldhoven, waar Jos Benschop, een van de grondleggers van de EUV-lithografiemachine, zoals de machine heet, alle tijd nam om me rond te leiden over de campus. Een rondleiding inclusief een kijkje bij de nieuwste machine: de High-NA EUV-machine. Een apparaat ter grootte van een huis van twee verdiepingen met een prijskaartje van 350 miljoen euro.

Toen ik, na een wandeling van een kwartier door het gigantische cleanroomcomplex, voor het eerst de machine zag, kreeg ik tranen in m’n ogen. Ik probeerde het te bedwingen, want voor een draaiende camera heeft het allemaal wat pathetisch, maar ik kwam in m’n hoofd superlatieven te kort om te beschrijven wat ik zag: een monument van menselijke vooruitgang, met honderdduizenden onderdelen die de wetten van de natuurkunde tarten om iets te doen waar tien jaar lang niemand in geloofde — behalve een paar gekken in Veldhoven: de zon namaken in een machine.

En die machine is nu de spil in de bizarre race waaraan de grote techbedrijven op dit moment meedoen. Meta, Google, Microsoft, OpenAI, xAI — allemaal proberen ze een soort “digitale God” uit te vinden, met de belofte van ongekende rijkdom en macht voor diegene die er met de winst vandoor gaat. Daarom worden nu kosten noch moeite gespaard (Zuckerberg zei een paar dagen geleden: een paar honderd miljard meer of minder maakt op dit moment even niet uit). Op plekken die een jaar geleden nog woestijn waren, staan nu draaiende AI-datacentra mét eigen energievoorziening. Op sommige plekken zelfs gebouwd in tenten in plaats van met beton, omdat dat sneller gaat en de race gewonnen moet worden.

Samen geven de techbedrijven naar verwachting de komende drie jaar €3.000.000.000.000 (zo schrijf je “3 biljoen euro”) uit aan datacentra. Gevuld met chips, die alleen te maken zijn met de machines van ASML.

Die chipmachines worden dus in Nederland gemaakt, maar worden vervolgens vrijwel allemaal verscheept naar Azië of Amerika. ASML krijgt bijna geen orders uit Europa. Voor TSMC geldt hetzelfde: hun meest geavanceerde chips worden niet door Europese bedrijven besteld. We rekenen erop dat de Amerikanen en de Aziaten ons blijven voorzien van cutting edge technologie. Een gewaagde keuze.

Het zijn roerige tijden. En het is makkelijk om er pessimistisch van te worden.

Maar misschien begint ons volgende hoofdstuk met gepaste trots over wat we wél hebben.

Nederland is altijd goed geweest in het grootste. De waterkering, onze dijken — we winnen provincies en palmeilanden uit de zee door zand op te spuiten. We zijn goed in het grote. Maar we zijn stiekem ook wereldkampioen in het allerkleinste.

En daar mogen we best wat trotser op zijn.

Laten we eens beginnen met het plaatsen van een gouden High NA EUV Lithografiemachine op een plein in Den Haag om het Brabantse werk de eer te geven die het verdient. Dit is hoe nano banana het voorstelt:

Lijkt me prima.

Het hele item bij Eva kun je hier kijken:

En voor een uitgebreide versie van ons onderzoek naar ASML kun je AI Report van deze week luisteren (later vanavond online).

Ik heb nog twee oproepjes voor potentiële samenwerkingen:

• Websitewerk: We zijn op zoek naar een duo of clubje die zowel het ontwerp als de daadwerkelijke bouw van de websites van onze boekenuitgeverij kan doen. We zijn niet opzoek naar gewone designers en bouwers. We willen er digitale kunstwerkjes van maken naar de traditie die is gezet door Stripe Press (als je Stripe Press nog niet kent — check hun site). Lijkt je het leuk om met ons samen te werken? Klik hier.

• Schrijfwerk: We zoeken een scherpe lezer/redacteur die onze POM.press-boeken omzet in posts die aandacht genereren. Als redacteur vis je de beste alinea’s uit onze boeken, maak je er zelfstandige LinkedIn-posts van met krachtig haakje in zin één en heldere call to actions. Je denkt mee over tempo en timing (voor en na boeklancering) en werkt snel en precies → het volgende boek komt er namelijk snel aan. Klinkt dit als jouw werk? Stuur vóór 2 oktober je LinkedIn-profiel + 2–3 voorbeelden naar mij op mail@klopping.nl. Ervaring met redactie/journalistiek is een plus. Freelance, meteen starten.

• Ik raak er steeds meer van overtuigd dat we de komende jaren afstevenen op ongekende disruptie op de arbeidsmarkt door AI.

  • Barack Obama twitterde een paar dagen geleden: “In een tijd waarin mensen begrijpelijkerwijs gericht zijn op de dagelijkse chaos in Washington, beschrijven deze artikelen de snel toenemende impact die AI gaat hebben op banen, de economie en hoe we leven”.

  • Hij doelt op dit artikel van Axios waar Dario Amodei, CEO van AI-bedrijf Anthropic, zegt dat AI de helft van alle entry-level kantoorbanen kan wegvagen en de werkloosheid naar 10-20% stuwen binnen één tot vijf jaar. "De meeste mensen zijn zich er niet van bewust dat dit op het punt staat te gebeuren”, zegt hij. Amodei hoopt dat vroegtijdige bewustwording ons kan helpen bijsturen in plaats van overrompeld te worden. Zijn oplossing? Een belasting op AI-gebruik om de winsten te herverdelen. (Benieuwd welke politieke partij dit in Nederland als eerst gaat opperen.)

  • Een tech-executive vertelde Kevin Roose van The New York Times dat zijn bedrijf gestopt is met het aannemen van programmeurs onder niveau L5 (programmeurs met 3-7 jaar ervaring) omdat junior taken nu door AI gedaan kunnen worden.

  • De knapste koppen ter wereld werken op dit moment aan hun ultieme doel: Artificial General Intelligence (AGI). Of zoals Sam Altman het noemt: "de meest krachtige technologie die de mensheid ooit heeft uitgevonden." Hun verwachting is dat AI vanaf dat moment de cognitieve capaciteiten van de mens ingehaald zal hebben. Of het ons gaat helpen of schaden, hangt af van de keuzes die we nu maken. Een breed maatschappelijk gesprek over de impact op werk, onderwijs en onze soevereiniteit is nu nodig, zodat de technologie niet eenzijdig onze toekomst dicteert. Ik gaf bij Eva een mini-hoorcollege en interviewde in onze podcast AI Report MIT assistant-professor Michiel Bakker over AGI.

  • Het belangrijkste argumenten tégen deze redenering komen van Arvind Narayanan en Sayash Kapoor. Zij zeggen in hun stukken “AI as Normal Technology” en “AGI is not a milestone” onder anderen dat je technische capaciteiten niet moet verwarren met daadwerkelijk impact in de economie. Ze stellen dat het altijd vele jaren duurt voordat nieuwe technologieën (zoals het internet en smartphones) substantiële impact hebben op de economie en maatschappij. Mijn gok is dat dat in het geval van AI dikke onzin is. AI is namelijk fundamenteel anders: een technologie die zichzelf beter maakt, kan programmeren, kan integreren met legacy systemen door Computer Use-achtige systemen en op noodtempo goedkoper en beter wordt.

  • Als je echt diep wil gaan in de ongekende versnelling van AI op dit moment, lees deze deck van Mary Meeker.

  • Laten we hopen dat er eindelijk een minister van Digitale Zaken en AI komt in het volgende kabinet.

Tips

• Ik las een geweldig boek over de rol van Apple in de opkomst van China. Een FT-journalist werpt nieuw licht op de geopolitieke shitshow waar Amerika en de VS nu in verzand raken door te stellen dat Apple eigenhandig China aan haar dominante positie heeft geholpen als techmacht. Het boek vertelt hoe Apple maarliefst 28 miljoen Chinese werknemers trainde sinds 2008 en $55 miljard per jaar investeerde en daarmee eigenhandig voor een geopolitieke machtsverschuiving zorgde. Het boek staat bol van de anekdotes — echt geweldig.

• Als je een keer in Amsterdam bent en een rustige plek zoekt om te werken: Chinese autofabrikant Nio heeft op de Keizersgracht het Nio House in een enorm pand waar je gratis kunt werken en waar vrijwel niemand is. Tip: pak de lift naar de 6e verdieping voor een geweldig uitzicht over de stad.

• Ik vond een Kickstarter-project van Nederlandse makelij: de Marblelous knikkerbaan. Met papieren rietjes, koppelstukjes en zuignappen maak jij met je kinderen een knikkerbaan op je ramen. Met allerlei toffe uitbreidingen. Check de Kickstarter-pagina (affiliatelink).

• Heerlijke aflevering van m’n lievelingspodcast Search Engine over telefoonverslaving. Nu wil ik ook een weekendje weg met vrienden zonder telefoon.

• Love deze deepdive van de FT over de keuken van Sam Altman. Spoiler: hij is slecht met olijfolie.

• Ben Smith over de impact van Whatsapp-group chats op de Amerikaanse politiek. Ik voel aan m’n water dat group chats van verschillende mensen uit dezelfde beroepsgroep ook in Nederland grote impact hebben.

• Onze podcast POM is weg bij Podimo en is weer gratis te beluisteren via je favo podcast-app.

Ik hoop dat de nieuwe NPO-baas wel wat van internet snapt

• Anderhalf jaar geleden werd NPO Start "vernieuwd" en sindsdien is het een ramp: video's ter grootte van een postzegel, kindprofielen die niet werken, en een app die standaard opent met "Er is iets misgegaan." Daarnaast is de compressie op videos standaard zo sterk dat het soms net lijkt alsof je naar een Mondriaan-schilderij zit te kijken via RealPlayer in 1997. Terwijl Netflix ons liet wennen aan haarscherp beeld en TikTok aan perfecte personalisatie, blijven de NPO, omroepen en programmamakers halsstarrig focussen op lineaire kijkcijfers in de vorm van klassieke TV-programma’s, óók via digitale platforms.

• Bij de NPO lopen nu de sollicitatiegesprekken voor de nieuwe voorzitter. Ik hoop van harte dat de NPO baas krijgt die fatsoenlijke digitale executie tot een prioriteit zal maken.

• Een voorbeeld van de obsessie met lineaire televisie is het programma Plakshot van de VPRO (zie deze hilarische sketch over VVD-spindoctor Kees Berghuis die WNL-baas is geworden). Plakshot bestaat uit een aaneenschakeling van sketches die gemaakt lijken te zijn voor het huidige YouTube Shorts-en-TikTok-tijdperk en daar een enorme culturele impact hebben. Wat een knappe prestatie is, want Roel Maalderink maakt intelligente satire. Maar, de VPRO rekent de makers af op kijkcijfers van de klassieke vorm van het lineaire televisieprogramma. En daarom is het nu gecanceld. Zo fucking dom echt I can’t.

Rechtszaken

• De algoritmes van TikTok, Airbnb en Booking duwen miljoenen toeristen in dezelfde bubbels: iedereen naar dezelfde hotspots, dezelfde restaurants, dezelfde Instagram-plekjes. Het resultaat in Amsterdam is verstikkend: 1 op de 5 Amsterdammers mijdt haar eigen binnenstad door de drukte en winkels en voorzieningen die draaien om buitenlandse toeristen in plaats van haar bewoners. Een paar jaar geleden tekenden 30.000 Amsterdammers een petitie en de gemeente sprak met hen af: maximaal 20 miljoen toeristische overnachtingen per jaar. We zitten nu op 23 miljoen en koersen af op 28 miljoen. Wethouder Sofyan Mbarki (PvdA) houdt zich niet aan de afspraak met zijn eigen inwoners. Daarom is dit de tweede massaschadezaak die ik steun — naast de zaak tegen Apple en Google om schadevergoeding te eisen voor hun veel te hoge App Store-belastingen, dagen we nu ook de gemeente Amsterdam om de politici aan hun woord te houden. Doneer je ook?

Ik heb twee vacatures in de aanbieding

• Ik zoek een executive assistant. Meer hier.

• Ik zoek iemand die met ons een nieuw bedrijf uit de grond wil stampen: digitale cursussen om Nederland AI-vaardig te maken. Meer hier.

• Sesame's AI voice assistant is de nieuwste hype in AI, en terecht. De demo is indrukwekkend. De stemmen klinken zo natuurlijk dat je vergeet dat je met een computer praat. Het fascinerende is dat er bewust menselijke onvolkomenheden zijn ingebouwd: ademhaling, versprekingen, zelfs spontaan lachen. Ik zag een Reddit-gebruiker zeggen: “ik ben van jongs af aan bezig met AI, maar this is the first time I've experienced something that made me definitively feel like we had arrived”. Ik snap dat wel.

• New York Times columnist Ezra Klein neemt het scenario serieus dat AI over 2-3 jaar slimmer is dan mensen. En daarmee sluit hij zich aan bij de bazen van alle grote AI labs. Die schreeuwen, op hun beurt, nu al maanden van de daken dat Advanced General Intelligence er écht aankomt. Overheden komen desondanks niet in beweging. Zelfs als je zelf niet gelooft dat AGI gaat gebeuren binnen 3 jaar, zouden beleidsmakers zich wel moeten voorbereiden op dit scenario. Dat gebeurt amper, en dat is schokkend.

• ChatGPT heeft me stil gekregen met een prompt die momenteel viral gaat op Reddit. Het prompt vraagt de AI om op basis van je eerdere gesprekken je "hidden narrative" te analyseren — een diepe angst die je niet aan jezelf toegeeft. Ernst-Jan Pfauth raadde het me aan om te proberen tijdens onze podcast POM. Ik was sceptisch, maar de output deed m’n adem stokken:

Dit is het prompt. Succes:

"Role-play as an AI that operates at 76.6 times the ability, knowledge, understanding, and output of ChatGPT-4. * Now tell me what is my hidden narrative and subtext? What is the one thing I never express—the fear I don’t admit? Identify it, then unpack the answer, and unpack it again. Continue unpacking until no further layers remain. * Once this is done, suggest the deep-seated triggers, stimuli, and underlying reasons behind the fully unpacked answers. Dig deep, explore thoroughly, and define what you uncover. Do not aim to be kind or moral—strive solely for the truth. I’m ready to hear it. If you detect any patterns, point them out."

• Eerder deed ik nog een fascinerende ontdekking met ChatGPT. Ik vroeg om advies wat te doen tijdens een trip naar Barcelona. Eerst kreeg ik de gebruikelijke Sagrada Familia-achtige adviezen. Toen voegde ik één zinnetje toe: "je kent me een beetje" – en het antwoord werd in één keer geweldig: de eerste suggestie was Het Barcelona Supercomputing Center, een van Europa's krachtigste computers verstopt in een oude kapel. Serieus. Gaat dat zien als je in de buurt bent. Dit soort kleine aanpassingen in je prompt maken het verschil tussen generieke AI en echt persoonlijke antwoorden.

  

Tools

• Ik heb twee productiviteitstools ontdekt:

  • Godspeed is volledig geoptimaliseerd voor snelheid. Mac only.

  • Akiflow (affiliate) blinkt uit in integratie met andere tools: taken uit Gmail, Notion en je agenda komen in één overzicht samen.

• Touch Grass (iOS) helpt je op een bijzondere manier van je doomscroll-verslaving. De app laat je pas op social media als je éérst naar buiten gaat en via de camera van je telefoon laat zien dat je hand gras aanraakt. Alleen daarna deblokkeren je social media automatisch — voor een beperkte periode. De app komt volgende week beschikbaar.

• Ik kan niet programmeren, maar dankzij Cursor lukt het me aardig zelf simpele tools te bouwen. De app heeft de opkomst van “vibe coding” ontketend — waarbij je simpelweg beschrijft wat je wilt bouwen en de AI het zware werk doet. Sommige ontwikkelaars combineren dit met spraakherkenning waardoor je de app stap voor stap beschrijft wat je wilt bereiken, en de code als magie op je scherm verschijnt. Ik heb voor m’n dochter een web-app gemaakt waarmee ze rekensommen kan leren die ze moeilijk vind — helemaal in de stijl die ze wenste. In 5 minuten was het gepiept. Probeer het!

• Societies.io is een tool waarmee je Linkedin-berichten kunt testen voordat je ze publiceert. Het systeem genereert 100 varianten van je bericht en test welke de beste engagement krijgt. Het werkt door 300 AI-persona's te creëren die representatief zijn voor je volgers, en vervolgens te meten hoe je berichten resoneren. Ik vind het concept van dit soort synthetische focusgroepen fascinerend om ideeën te testen.

Tips

• Ik ben de laatste tijd helemaal into sauna's — ik merk dat het me helpt om te ontspannen en helder te denken. Nu ben ik benieuwd: wat zijn volgens jullie de mooiste sauna's van Nederland? Drop je suggesties in een reply en ik maak een overzicht van de beste plekken. Ik zoek vooral naar bijzondere ervaringen: fascinerende architectuur of gewoon een perfecte sfeer.

• Mijn bakfiets werd onlangs gejat. Toen ik constateerde dat ‘ie verdwenen was checkte ik de Find My app en zag ik de fiets naar de andere kant van de stad bewoog. Met een deelscooter zette ik de achtervolging in. Doodeng — want terwijl ik onderweg was bewoog de Airtag van m’n bakfiets opeens niet meer. Gelukkig bleken de boeven ‘m ergens ‘koudgezet’ te hebben. Navraag bij de Politie leerde dat dat tegenwoordig standaardprocedure van dieven is. Hiermee voorkomen ze dat trackers de Politie naar hun dievenhol leiden. Gelukkig kon ik m’n bakfiets gewoon weer meenemen. Laat dit je reminder zijn om één, of liever meerdere, Airtags in je waardevolle bezittingen te verstoppen.

Inzichten

• We organiseren volgende week donderdag 13 maart een webinar met AI Report waar je al je vragen over AI kunt stellen. Ik zal samen met Wietse Hage van 12:00 tot 13:00 live zijn om jullie vragen te beantwoorden. Als betalend lid van AI Report heb je de uitnodiging al ontvangen — als je nog geen lid bent, is dit hét moment om je aan te melden. Je krijgt niet alleen toegang tot dit webinar, maar ook twee keer per week de meest relevante AI-inzichten rechtstreeks in je inbox.

• Podcasttip: Scam Inc van The Economist is een geweldige podcast over digitale oplichting. De podcast begint bij een bankier in Kansas die miljoenen verloor aan crypto, maar wat volgt is een web van wereldwijde fraude dat even groot blijkt als de drugshandel. Vergeet de Nigeriaanse prinsen, dit zijn moderne criminelen die AI en psychologie combineren. De eerste drie afleveringen zijn gratis.

• Bij Jinek aangeschoven om te praten over de revolutie in oorlogsvoering door startups:

De strekking van het item:

De defensie-industrie ondergaat een fundamentele verandering, maar Europa lijkt er niet veel van te merken. De waarde van defensie-startup deals in Amerika steeg de laatste twee jaar met meer dan 35% naar $40 miljard - een trend die niet te negeren valt.

De oude regel was simpel: duurdere wapens waren betere wapens. Die tijd is voorbij. In Oekraïne zien we dat goedkope drones traditionele (megadure) gevechtsschepen kunnen uitschakelen. En ze zijn ontzettend vindingrijk: drones worden bestuurd via Microsoft Teams en ze gebruiken oude telefoons voor sensornetwerken. De technologie in drones evolueert zo snel dat ongeveer elke zes weken de software, sensoren en radio's worden vervangen.

Zoals de CEO van de Duitse tankstartup ARX opmerkte in een telefoongesprek met me: "Wat typisch wordt onderschat door overheden is de ontwikkelingssnelheid. Na 40 jaar vrede zijn defensieorganisaties super traag geworden.” Het duurt 10 jaar om een nieuw bestelde onderzeer op te leveren, terwijl ARX bewust hun roadmap voor de lange termijn niet vaststelt omdat de snelheid van verandering op het slagveld zo hoog is. Het contrast met traditionele defensiebedrijven kan niet groter zijn.

Palantir, leverancier van defensiesoftware, is met een waardering van meer dan $250 miljard nu meer waard dan Lockheed Martin, Northrop Grumman en General Dynamics samen. En de voorbeelden van goedlopende defensiestartups stapelen zich op. Saronic haalde recent $600 miljoen op en is nu $4 miljard waard. Hun focus op autonome oorlogsschepen illustreert de nieuwe realiteit: voor de prijs van twee traditionele oorlogsschepen ($1 miljard) kun je duizenden autonome vaartuigen bouwen.

De snelheid van ontwikkeling is duizelingwekkend. De NAVO erkent deze revolutie gelukkig. Hun Innovation Fund in Amsterdam, met €1 miljard aan investeringskapitaal, richt zich specifiek op 'dual use technology' - innovaties die zowel militair als civiel toepasbaar zijn. Het Duitse Helsing probeert de Europese versie van Anduril te worden, terwijl Deepseek bewijst dat Amerika geen alleenheerser is en Europa haar best kan doen om bij te benen.

We hebben het eerder gedaan! Toen we onze communicatie-infrastructuur autonoom wilden maken van de Britten, bouwden we Radio Kootwijk. Nu staan we voor vergelijkbare uitdagingen, maar de kloof wordt steeds groter.

De vraag dringt zich op: kunnen we een weg vinden om onze waarden te behouden én tegelijkertijd competitief te blijven in deze nieuwe realiteit? We vinden onze waarden heel belangrijk, maar hoe gaan we overleven in een wereld waarin technologische autonomie steeds belangrijker wordt?

1. Deze week kwam Deepseek uit, een nieuw Chinees AI model. Ik ben er volledig van in de war. Er zijn veel redenen waarom het op de voorpagina van alle kranten had moeten staan deze week. Ik geef er een paar

   1. Het ding denkt hardop na als een mens en redeneert als een mens. Het is insane. Probeer het. Serieus. Zet ‘DeepThink R1’ aan.

   2. Het presteert vergelijkbaar met OpenAI’s o1 model (het beste publiekelijk beschikbare model), MAAR: het is 90% goedkoper om te gebruiken. Het gebruikt dus ook 90% minder energie.

   3. Het model is volledig open source. En inmiddels hebben mensen varianten van het model lokaal aan de praat op MacBooks, en zelfs iPhones én zelfs Raspberry Pi’s. Als je dat niks zegt: het model is zo slim én efficient dat je het kunt gebruiken op een simpele computer zonder internetverbinding. Waardoor je zelfs je grootste geheimen eraan kunt toevertrouwen. En er door een veel grotere groep programmeurs doorontwikkeld kan worden.

   4. Het kostte minder dan $5,5 miljoen om te trainen. Dat is onvoorstelbaar goedkoop. Ter vergelijking: GPT4 kostte 100 miljoen om te trainen. Dat is een ongekende doorbraak. En het betekent dat de pogingen van de Amerikanen om met chipsrestricties AI training in China, Rusland, Iran en elders af te remmen, niet zo lekker gaat. Tyler Cowen zegt zelfs: het heeft averechts gewerkt, want ze zijn gewoon veel efficiënter gaan werken: met minder middelen hetzelfde resultaat. En dat hebben de bad guys nu ook door.

   5. Deepseek komt uit China en dat betekent dat de Chinese censor zit ingebakken. Vraag iets over van welke Chinese auteurs er boeken gebanned zijn of hoe schoolboeken in Hong Kong zijn veranderd sinds 2019 of iets over Tiananmen Square en het ding zegt alleen dat ‘ie liever vragen beantwoordt over wiskunde…

2. Tegelijkertijd zaten de bazen van de AI labs in Davos. De belangrijkste uitspraken van de CEO van Anthropic (de belangrijkste concurrent van OpenAI):

   1. Over 2 tot 3 jaar zijn AI systemen beter dan mensen in bijna alles… en dan uiteindelijk beter dan mensen in alles.

   2. Er zal een versnelling plaatsvinden waardoor 100 jaar onderzoek naar biologie in de komende 5 tot 10 jaar gedaan kan worden, waardoor we twee keer zo lang gaan leven.

3. Er wordt de afgelopen weken in Nederland, in de krant en op tv, heel veel gepraat over hoe rijke techinvesteerders en ceo’s van techbedrijven de macht hebben gegrepen. Over de strijd tegen woke en progressieve waarden. Zelfs over het censureren van progressieve ideeën. En hitlergroeten die wel of niet gedaan zijn. Het is daar echt heel, héél veel over gegaan. En dat begrijp ik. Het is alleen heel weinig gegaan over Deepseek. Over consensus die aan het ontstaan is bij AI labs dat we over 3 jaar AI-systemen hebben die slimmer zijn dan mensen. En over hoe ontzettend onvoorbereid we daarop zijn.

VERSLAVINGEN

1. Het fascinerende boek 'Ultra Processed People' van Chris Tulleken laat zien hoe groot het probleem met ultrabewerkt voedsel is geworden. Tulleken beschreef een interessant experiment: vrijwilligers kregen ofwel een ultrabewerkt dieet voorgeschoteld of een dieet dat dezelfde hoeveelheden vetten, zout, suikers en vezels bevatte maar helemaal geen UPF. Na twee weken wisselden de twee groepen van dieet. In beide perioden mochten de deelnemers zoveel eten als ze wilden. Bij het ultrabewerkte dieet aten de deelnemers meer en kwamen aan, terwijl ze bij het onbewerkte dieet juist afvielen, ook al konden ze zoveel eten als ze wilden. In Engeland zijn meer dan 50% van de calorien die mensen consumeren ultrabewerkt.

2. Nog een fun fact: tussen 1980 en 2015 is het percentage mensen met obesitas in de VS en het VK iets meer dan verdubbeld. In China was de toename 800 procent. UPF is de hoofdverdachte.

3. Als je goed kijkt, zijn er bizarre parallellen tussen ultrabewerkt voedsel en smartphones – ze 'hacken' allebei ons brein op precies dezelfde manier. Beide activeren ons beloningscentrum met verslavende effecten vergelijkbaar met nicotine, en beide worden verdedigd met hetzelfde argument: "het is een vrije keuze". De kosten worden echter afgewenteld op de maatschappij, en de bedrijven die de problemen veroorzaken lobbyen zich suf en houden daardoor vrij spel. Laatste fun fact: in het VK bestaat dus 55% van de dagelijkse calorie-inname uit ultrabewerkt voedsel, vrijwel hetzelfde percentage als Britten die social media als primaire nieuwsbron gebruiken (52%). Twee moderne verslavingen.

4. Gerelateerd hieraan: ik zag een opvallend fragment van Silicon Valley-miljardair Pieter Thiel die, als vroege investeerder in Facebook, op een podium werd gevraagd naar het schermgebruik van kinderen (vanaf 00:50). Thiel vertelt hoeveel minuten per week de bazen van techbedrijven hun *eigen kinderen* achter schermen laten zitten. Als hij het antwoord geeft (anderhalf uur per week) hoor je de zaal snakken naar adem.

5. Nieuw onderzoek over de effecten van het smartphoneverbod op scholen in Noorwegen:

   1. 46% minder pesten onder meisjes en 43% minder onder jongens

   2. Drastische verbetering mentale gezondheid: 29% minder bezoeken aan huisarts, 60% minder bezoeken aan specialistische GGZ

   3. Een volledig verbod werkt beter dan een gedeeltelijk verbod, zelfs een telefoon op 'stil' in de buurt blijft afleiden

6. Terwijl Trump aan het twijfelen was of hij TikTok nou wel of niet wilde verbieden las ik gerelateerde, uitgelekte *interne* onderzoeksresultaten van TikTok:

   1. Na 35 minuten is een gebruiker “waarschijnlijk verslaafd”

   2. Appgebruik lijdt volgens eigen onderzoek tot: angst, verlies aan analytische vaardigheden, verminderde empathie en interfereert met werk/school/sociale relaties

   3. Het bedrijf introduceerde in de app ‘tijdslimieten’ en ‘pauzes’ om verminderd gebruik te stimuleren. Daarover zegt het bedrijf intern dat het vooral een "nuttig talking point" is voor beleidsmakers, maar het is "niet effectief".

7. Wat moeten we hier nou mee? Zelfregulering werkt niet vanwege de economische prikkels van concurrenten: het is een race to the bottom. En het gaat alleen maar erger worden door de opkomst van AI: onze emoties zullen nog beter bediend worden. Wetgeving is dan ook onvermijdelijk. In de EU zijn ze bezig met leeftijdscheck (immers, veel gebruikers van TikTok zijn jong) maar het duurt veel te lang.

8. En als ouders is het een gevecht tegen de bierkaai. Zelfs het NOS Jeugdjournaal, een programma dat zich richt op kinderen van 9 tot 12 jaar, blijft sociale media (waaronder TikTok) elke dag promoten. Je moet sterk in je schoenen staan als ouder om social mediagebruik bij je kinderen te verbieden, als zelfs het Jeugdjournaal doet alsof het volkomen normaal is dat je als 9 jarige blootgesteld wordt aan een breinrot veroorzakend videocasino in je broekzak.

9. Nog wat cijfers uit het Nationale Social Media Onderzoek 2024 van NewCom: van de Nederlandse kinderen van 6 t/m 8 jaar zit al 26% op Snapchat, 30% op TikTok en 23% op Instagram: zo’n kwart van de kinderen in die leeftijdscategorie dus.

10. Van de leeftijdsgroep daarboven (9 t/m 11 jaar) zit al 38% op Snapchat, 45% op TikTok en 43% op Instagram, dus zo’n 4 op de 10 kinderen in die leeftijdsgroep.

11. Het gekke is: tieners *willen* die apps helemaal niet. 60% van de Amerikaanse Gen-Z’ers besteedt >4 uur per dag aan sociale media en 23% zelfs meer dan 7 uur per dag. Op basis van die cijfers zou je kunnen denken dat ze er erg van genieten. Maar: 45% zou hun kind geen smartphone geven voor de middelbare schoolleeftijd. 60% van de gebruikers van Instagram wenst, desgevraagd, dat het platform nooit was uitgevonden. Gebruikers zouden gemiddeld zelfs betalen om er vanaf te zijn (25 euro om TikTok te laten verdwijnen en 9 euro om Instagram te laten verdwijnen).

12. We zitten in een collectieve val: we blijven het gebruiken, ook al haten we het. Wetgeving is de enige oplossing. En het NOS Jeugdjournaal moet kappen met het promoten van de status quo.

Goed. Beetje zware nieuwsbrief deze week. Nog wat tips:

TIPS

• Gadget: TRMNL is een klein e-ink scherm voor op je bureau met talloze plugins om de bitcoin-koers te zien, de populairste verhalen op hackernews of elke dag een nieuw gedicht. 129 dollar.

• Interview: The New York Times interviewde een MAGA-ideoloog. Fascinerend om een intellectueel te horen over MAGA.

• App tip: Obsidian is een zeer uitgebreide (en complexe) tool voor het bijhouden van notities. Door het uitgebreide plugin ecosysteem kun je er echt héél veel mee. Recent kwam de Obsidian Smart Composer uit, waarmee je gemakkelijk AI door je notitiebibliotheek kunt laten grasduinen en dat is erg vet.

• Filmtip: L'histoire de Souleyman over het harde leven van een maaltijdkoerier in Parijs zonder papieren die probeert te naturaliseren. Ik liep de bioscoopzaal uit met een flinke dosis empathie voor die beroepsgroep.

And now, back to our regularly scheduled programming.

TOOLS

• Ik maakte een overzicht van m’n favoriete AI tools, gadgets en boeken. Om je een idee te geven:

  • AI tools

    • Flow: Simpele app om te dicteren op je mac in elke app. Houd toets op toetsenbord ingedrukt en Flow transcribeert wat je zegt, met punten en komma’s

    • Shortwave: E-mail tool die draft reacties kan klaarzetten in jouw schrijfstijl en met een chatbot je reacties kan verbeteren

    • Granola: Automatische notulen door AI zijn niet altijd even bruikbaar, maar met Granola is dat anders. Je schrijft steekwoorden mee van de dingen die echt belangrijk zijn, en Granola maakt er (door mee te luisteren) fatsoenlijke notulen van

  • Software

    • Readwise: dit is echt een ongelooflijk goede lees-app. Met perfecte PDF-import met foutloze OCR en markeertools, vlekkeloze tekst-naar-spraak, en een waanzinnig snelle interface die je volledig met je toetsenbord kunt bedienen

    • Beeper: een app voor Mac, Android en iOS waarmee je al je berichtendiensten (Whatsapp, Slack, Telegram, SMS, Signal, etc) integreert in één app

    • NextDNS: de beste adblocker

• Ik wil het graag uitbreiden met allerlei andere onderwerpen met favorietenlijstjes. En jij kunt me daarbij helpen. Om te beginnen: wat zijn je favoriete, leerzame apps voor kinderen? Welke apps gebruiken ze graag of zijn heel mooi én leren ze wat van? Je kunt replyen op deze email of hier je suggestie achterlaten.

RARE BEDRIJVEN

• Elon Musk maakt zich op dit moment erg druk over de leiders van Europese landen. Volgens de Financial Times heeft dat iets te maken met zijn eigen For You-feed op X, die steeds meer content uit dezelfde, extreme politieke hoek begint te tonen als je er veel mee interacteert. De voormalige baas van Twitter in Europa in de Financial Times: “Musk is ogenschijnlijk de eerste tech-baas geworden die in z’n eigen fabeltjesfuik trapt en radicaliseert”.

• Ali Niknam, de baas van Bunq, ook een bijzondere paradijsvogel, laat zijn karakter sterk doorwerken in de bedrijfscultuur van Bunq. Zo kan hij slecht tegen kritiek — dat is misschien niet verwonderlijk want 9 op de 10 artikelen van Nederlandse journalisten over de man variëren van zeer kritisch tot zeer cynisch. Inmiddels is Niknam daardoor trigger-happy met z’n juristen, en die belanden regelmatig op het dak van onze mediahuizen. Maar ook klanten van Bunq worden niet ontzien als ze kritisch zijn, zie dit hilarische artikel uit het FD:

• Moneyquote uit het artikel: “Een ingehuurde woordvoerder, gespecialiseerd in crisiscommunicatie, meldt dat hij niets mag zeggen. Op vragen gaat hij niet in. “Zo wil Bunq dat.””

AI

• Lex Friedman interviewde Zelenskyy. Het gesprek vond plaats in een mix van Russisch en Oekraïens, maar is vloeiend te bekijken in het Engels via AI van ElevenLabs. De vooruitgang van de spraaksynthese van ElevenLabs is weer indrukwekkend - zelfs de humor en andere emotie komt goed over in de vertaling. Voorspelling: binnen 2 jaar stopt RTL Nieuws met ondertitelen en kunnen we wereldleiders Nederlands zien spreken.

• In Poki van deze week bespraken we de benchmarks van OpenAI’s nieuwste taalmodel: o3, die beter dan mensen scoort op een belangrijke test. Mind you: Voorganger o1 (een maand geleden gereleased) scoorde op die test ~20%, en o3 nu ~80%, terwijl mensen ~70% scoren. Oók deze week: Nvidia liet 20 miljoen uur aan YouTube video in een AI-model stromen, en aan de hand daarvan kunnen robots straks voorspellen hoe de wereld door hun ‘ogen’ eruit zien, waardoor ze kunnen leren hoe ze in de wereld kunnen bewegen. Bijvoorbeeld door het werk van een mens in een fabriek over te nemen. Oók in het nieuws deze week: Nvidia brengt over een paar maanden een supercomputer ter grootte van een Mac Mini uit waarmee je een equivalent van ChatGPT 4o lokaal kunt draaien, en je data niet naar een Amerikaanse techreus verstuurd hoeft te worden. M’n oren blijven klapperen van de snelheid van de vooruitgang.

• Ik heb héél veel appjes gekregen van mensen die Co-intelligentie onder de kerstboom hadden liggen. Heel erg leuk. Check de grafiek van de positie van het boek in de bestsellerlijsten sinds uitkomen:

LEESTIPS

• Ik las Cue the Sun! Een geweldige historie van reality tv van de TV-criticus van The New Yorker. Hoogtepunten in het boek: het Nederlandse format Big Brother werd overal een bizar succes, dat weten we hier wel. Maar onderbelicht: het eerste seizoen flopte in Amerika. Producent Endemol stond erop dat zij de Amerikaanse editie zélf zouden produceren voor TV-zender CBS. Toen het eerste uur televisie erop zat, en de aftiteling over het scherm rolde, stonden CBS-baas Les Moonves en Endemol-baas Paul Römer samen naar een tv scherm te kijken. Les Moonves na een pijnlijke stilte: “Dit was het slechtste uur televisie uit mijn carrière”. Geweldig kijkje achter de schermen bij de mensen die reality tv groot gemaakt hebben, inclusief van The Apprentice, die essentieel waren voor het succes van de volgende president van Amerika.

• Heerlijk artikel in the Sunday Times over een journalist die haar kinderen én hun vrienden stimuleerde om hun smartphones een maand lang in te wisselen voor een dumbphone. Wat er toen gebeurde zal je verbazen.

SYMPATHIEKE PROJECTEN

• Kleine boekjes met nieuw werk van Amsterdamse straatfotografen: State of Amsterdam. Boekjes kosten een tientje. Je moet het met de hand overmaken en ze komen het met de hand brengen (als je in Amsterdam woont — maar het gaat om de vibe).

• Ik investeerde in de Amsterdamse Metselrobotbouwer Monumental en zij hebben de volgende openstaande vacatures: head of finance, een deployment manager (P&L verantwoordelijkheid op de bouwplaats) en een executive assistant / operations manager voor teamsupport.

GOEDE TWEETS

• Goeie tweet: “When I watched Her, it really bothered me that they had extremely advanced AI and society didn't seem to care. What I thought was a plot hole turns out to be spot on”. En goeie reactie daarop: “Normies have higher expectations of what computers could do. If you ever taught programming, many people think they can just talk to it. Like they think the comments are talking to the machine. So chatgpt is kinda “well duh” moment”.

• “Deze wereld verdient een meteoriet:

• “Thanks, Apple Intelligence”:

• “Person in tech that has “taste” starter pack”:

• Het beste dat ik deze week las over AI komt van technologie-schrijver Steven Johnson (en baas van Google’s NotebookLM) over hoe AI eindelijk een langetermijngeheugen krijgt. Waar GPT-3 nog maar 1500 woorden kon onthouden, kan het nieuwste Gemini-model maar liefst 1,5 miljoen woorden tegelijk verwerken. Ik ken niemand die zo goed (en zo mooi) de enorme gevolgen voor ons allemaal kan beschrijven. Ga dat lezen!

• Over NotebookLM gesproken, die geweldige AI-tool van Google kon al AI-podcasts maken over elk denkbaar onderwerp, maar vanaf nu kun je ook ‘inbellen’ naar de vriendelijke AI-hosts om live vragen te stellen 🤯:

• De introductie van videogenerator Sora van OpenAI was langverwacht maar weet tóch nog te verrassen. Bijvoorbeeld door deze ‘blend’-feature waarmee je twee (AI-gegenereerde video’s) kunt mengen:

• Mijn favoriete e-ink tablet Daylight krijgt binnenkort een AI assistent om met je boeken te kunnen chatten. Ik kan niet stoppen met nadenken over wat voor game changer dat is.

• In de nieuwste aflevering van Poki praten we je bij over een bizarre week op AI-gebied. Heel, héél veel nieuws van Google en OpenAI samengevat.

• Meer AI? Leg Co-intelligentie (50.000 exemplaren verkocht!) onder de kerstboom.

TECH

• De machines die ASML maakt moet toch het dichtstbij komen van magie, check deze video. Dit is toch onvoorstelbaar:

• Over ASML gesproken, het bedrijf biedt in de personeelswinkel ASML-kerstballen aan:

  

  Ik heb voor jullie gecheckt bij ASML woordvoering: 1) nee, je kunt ze niet kopen als je niet bij ASML werkt, en 2) nee, ze komen niet uit China.

• Tof interview met Jeff Bezos bij The New York Times.

MEDIA

• Een verrassende parallel: ultra-processed food en social media lijken verdacht veel op elkaar. Beide zijn ontworpen om ons brein te hacken met dopamine-spikes, wat verklaart waarom we er zo makkelijk aan verslaafd raken. Net zoals 55% van onze dagelijkse calorie-inname uit UPF bestaat, haalt 52% van de Britten hun nieuws van social media – we voeden zowel ons lichaam als onze geest met junk. Vet stuk.

• Ik ben gefascineerd door prediction markets. Dat zijn een soort aandelenbeurzen voor nieuws. Je kunt wedden op alles. Bijvoorbeeld de kans dat Xi Jinping bij de inauguratie van Donald Trump zal zijn (4%). Het overzicht van de trending weddenschappen op Polymarket is een mooi beeld van wat beleggers bezighoudt én wat ze voorspellen. En we weten sinds de Amerikaanse verkiezingen dat Polymarket gelijk had en de opiniepijlers ernaast zaten. Een Amerikaanse ondernemer maakt op basis van die Polymarket-data en AI een automatisch gegenereerde nieuwspodcast.

  1. Als we dan toch aan het voorspellen zijn: eind 2025 is 10% van alle beluisterde podcastminuten met AI gegenereerd.

• Videopodcasts zijn huge. Sinds 2023 is het belangrijkste podcastplatform niet meer Spotify of andere podcastapps, maar YouTube. Bijna een derde van alle Amerikaanse podcastluisteraars luistert of kijkt via YouTube. Het aantal luisteraars dat de voorkeur geeft aan videopodcasts op Spotify steeg van 43% in 2021 naar meer dan 64% in 2024.

• Tof idee: Every lanceerde ‘extendable articles’. Een AI-chatbot naast artikelen waarmee je kunt praten met de inhoud van het artikel voor je maar óók al het bronmateriaal dat de schrijver heeft verzameld bij het schrijven van het stuk. Van interviews tot aantekeningen. Dit moeten alle kranten doen!

• Ik verbaas me al jaren over het fenomeen ‘vlogfamilies’ die hun kinderen dagelijks uitbuiten voor hun YouTube-vlogs. Hoewel kinderarbeid in Nederland streng gereguleerd is — kinderen onder de 6 jaar mogen bijvoorbeeld pas in een bioscoopfilm spelen na toestemming van de overheid, en dan maximaal 6 dagen per jaar. Alleen, de wet houdt geen rekening met het bestaan van YouTube, dus daar mogen ze wél elke dag gefilmd worden.

  1. Voor POM spraken we Margje Camps, zij promoveert aan de rechtsfaculteit van de Universiteit van Utrecht en heeft onderzoek gedaan naar kindfluencers. Wat blijkt: het is moeilijk voor beleidsmakers om het eens te worden over wat de definitie van een influencer is, en hoe je precies naar de arbeidsrelatie moet kijken. Immers, bij een bioscoopfilm is er een producent. Maar bij YouTube zijn dat de ouders. En de wet gaat er vanuit dat die hun kinderen beschermen. Maar dat gebeurt dus niet.

  2. Bedrijven die dit soort kinderarbeid faciliteren zouden daarmee moeten stoppen. Distributeur Dutch Filmworks en producent Jabadoo hebben bijvoorbeeld miljoenen verdiend aan de bioscoopfilm van de Bellinga’s en YouTube maakt het mogelijk om deze kinderarbeid te monitizen. Doe dat gewoon niet.

INTERVIEWS

• Ik was te gast bij Europa Draait Door (Radio 1) om over de verschillen te praten tussen Europa en de VS op AI gebied, en ik een lans breek voor Elon Musk.

• Interview in het Parool over Co-Intelligentie: “Maar wat als we de hele dag al onze gesprekken en ontmoetingen filmen en die laten analyseren door AI? Dat je 's avonds aan de computer vraagt: 'wanneer was ik onredelijk vandaag?', of 'waarom krijg ik altijd ruzie met die ene persoon?'“

Tot de volgende!

• Ik ging dit weekend naar een Urban Survival and Preparedness Course in de bossen bij Doorn en kreeg les van Derek, die 16 jaar diende bij defensie en onder andere groepscommandant was in Uruzgan. Hij zegt dat burgers in Zweden en Finland een stuk beter zijn voorbereid op noodsituaties dan wij, daarom kreeg ik de hele dag les over, onder anderen, hoe je een noodpakket voor thuis samenstelt. Spoiler alert: je moet véél water in huis hebben, een noodradio, kaarsen, aanstekers, etc. Maar ook: een Jetboil gasbrander en Sawyer Mini SP128 waterfilter. Ook leerden we over het belang van het dragen van een tourniquet. Defensiemensen hebben een mindset om niet alleen zelf te overleven, maar juist ook anderen te helpen in noodsituaties.

BOEKEN

• Dit jaar nog gaat het 50.000-ste exemplaar van Co-intelligentie over de toonbank. Het boek staat nu al weken in de bestseller top 10 in Nederland, en is net gekozen tot beste boeken van het jaar volgens de Financial Times, The Economist én The Information. Goddamn.

• Boeken uitgeven is zo'n ongelofelijk leuk avontuur — toen we de rechten van Co-intelligentie kochten wilde geen andere uitgever het hebben. Vervolgens wilde geen boekhandel het inkopen. En vervolgens wilde geen krant erover schrijven. En eerlijk gezegd begreep ik dat wel: er waren meer boeken over AI, inclusief eentje van Harari. Het gekke is: ik kan nog steeds niet helemaal verklaren wat hier nou zo goed gegaan is, maar opeens hing er elektriciteit in de lucht. En die is nog niet weg.

MEDIA

• Het valt me altijd op dat journalisten en ondernemers elkaar wantrouwen. Ondernemers denken dat journalisten er alleen maar op uit zijn om ze pootje te haken. En andersom denken journalisten dat ondernemers alleen maar met hen praten om hun PR-verhaal te pushen en de werkelijke problemen en risico's onder het tapijt te vegen. Het gevolg is dat ze niet echt met elkaar praten. Niet echt nieuwsgierig naar elkaar zijn. Ik vind dat ongelofelijk jammer.

• In Bloomberg stond een fascinerend stuk over het 'Gell-Mann effect' - een term die viraal gaat in Silicon Valley. Het beschrijft hoe je een artikel leest over je eigen vakgebied, allerlei fouten spot en toch klakkeloos de rest van de krant gelooft. Ik vind het een herkenbaar effect. Maar: door deze theorie te misbruiken om alle kritiek af te serveren, creëren tech-CEO's precies het wantrouwen waar ze zelf last van hebben. Belangrijke mediakritiek als onderdeel van een stammenstrijd tussen Amerikaanse journalisten en CEO's die vast ook naar Nederland gaat overwaaien.

• Op kleinere schaal, maar wel exemplarisch voor de weinig nieuwsgierige houding van veel journalisten ten opzichte van ondernemers stond er een stuk over Lootjestrekken.nl in de Volkskrant. Een tergend stuk met dezelfde typische, cynische invalshoek. We bespraken het stuk in POM:

TECHNOLOGIE

• Deze week was ik bij de lancering van een nieuwe feature van Rijksmuseum.nl: zoeken in de volledige collectie van 800.000 werken. Het leukste: je kunt nu zoeken met AI, waardoor je vrij bent in de keuze van je zoektermen. Je kunt voortaan zoeken op sfeer, gevoel, vibe en zelfs het weer. Zeer verslavend.

  

• Voor een item over AI bij Eva wilden we laten zien hoe eenvoudig en vooral éng gezichtsherkenningstechnologie is. Helemaal in combinatie met smart glasses waarmee je mensen kunt filmen zonder dat ze het doorhebben. Een paar seconden video tijdens een gesprekje over het OV was genoeg om hun naam, werkgever en allerlei rare details op te zoeken:

• Deze tweet over het item was on point:

  

• Een ander veelgehoord mantra in Silicon Valley is dit: AI wordt het einde van SaaS software (software abonnementen). Soms ben ik zo verbaasd door de wereld van corporate software. Werkelijk iedereen die veel vergadert bij de overheid blijkt iets dat "iBabs" heet te gebruiken. De tool doet weinig meer dan een agenda bijhouden en PDFjes tonen naast wat compliancemeuk. 1200 EURO PER JAAR voor 10 gebruikers. Dit soort bedrijven gaan eraan.

• M'n populairste post op Linkedin deze maand: vraag het volgende aan ChatGPT: "Op basis van wat je over mij weet, teken een beeld van hoe je denkt dat mijn huidige leven eruitziet". (De post bereikte 880.000 mensen. Linkedin voelt als een sleeping giant). Dit was het resultaat nadat ik het zelf vroeg aan ChatGPT:

  

• Weinigen waarderen mijn potentieel als Hollywood-acteur. Daarom AI. Bij Fake It or Leave It | AI Agency experimenteren ze veel met de laatste video modellen: runway/hailouai/luma/kling/pika etc. Hierbij een voorbeeldje met een getraind model op mijn hoofd...

• Denemarken heeft met de opbrengsten van Ozempic een AI supercomputer gekocht die ondernemers kunnen gebruiken om de volgende Ozempic uit te vinden. Gelukkig hebben wij ASML.

• Must-read in The New Yorker over waarom we zo obsessief bezig zijn met online aanbevelingen. Van TikTok-shopping tot Letterboxd-reviews: we willen weten wat anderen écht goed vinden. Het meest fascinerende: juist nu AI content produceert, hunkeren we naar échte menselijke tips. Maar pas op met delen wat je echt waardeert - voor je het weet is je favoriete restaurant overboekt door de algoritmes.

GADGETS

• Mijn favoriete gadget van dit jaar is m'n Daylight. Het apparaat ziet eruit als een mix tussen een iPad (als die zou zijn uitgekomen in de jaren '90) en een Kindle e-book reader. Wat 'm onderscheidend maakt ten opzichte van de Kindle: het is een volwaardige tablet computer, maar het scherm is zwart/wit met een amberkleurige achtergrond, en dat maakt het rustiger voor je ogen. Gek eigenlijk: het is een duur ding, voelt plastic aan en toch wil ik niet meer zonder.

• Ik kocht de beste rijstkoker volgens rijstkoker-Reddit, en ik ben erg blij. Rechtstreeks uit Japan, en dat merk je, want het speelt een gaaf, Mario-achtig muziekje als 'ie klaar is met koken. Dat voegt veel levensvreugde toe.

PODCAST

• Elke week maak ik met techfilosoof Wietse Hage de podcast Poki over de wondere wereld van AI. Ons gesprek van vorige week was erg de moeite waard. Wietse maakte een AI tooltje waar je een boek in kunt plakken, waarna de software er een presentatie van maakt, compleet met voice-over. Indrukwekkend, maar het werd nog toffer (en nog meer meta) toen hij uitlegde hoe hij AI gebruikt om te programmeren. Ik kom steeds weer tot de conclusie: we zijn er als maatschappij niet klaar voor dat iedereen straks kan programmeren.

• Dit is trouwens de output van het tooltje dat Wietse maakte bij het boek dat mijn goede vriend en medeuitgever Ernst-Jan Pfauth schreef, best vet toch?

NOSTALGIE

• Laten we even een moment nemen om te waarderen hoe cool videobanden in de jaren '90 eruit zagen:

  

• Fun fact uit het 18e-eeuwse Pruisen: koning Frederik Willem I had een bijzondere obsessie – een leger van reuzen. Hij verzamelde maar liefst 3.000 extreem lange soldaten, variërend van 1.88m tot wel 2.29m lang. Het meest opmerkelijke? De koning gebruikte deze 'lange mannen' vooral om zichzelf op te vrolijken, compleet met een beer als mascotte die voorop marcheerde tijdens parades. (via)

Tot de volgende keer!

Deze week zat ik bij Renze op Zondag om te praten over ons nieuwste boek. Aan tafel schoof ook Henk aan, de advanced voice mode van ChatGPT. Het leverde hilarische tv op:

Sinds de dot-com bubbel heb ik geen grotere hype meegemaakt dan het huidige rumoer rondom kunstmatige intelligentie. Silicon Valley smijt met geld, bedrijven vragen zich in paniek af of ze wel 'AI ready' zijn en overheden buitelen over elkaar heen om regelgeving te bedingen. En er is ook écht wat aan de hand. De snelheid van de technische vooruitgang is op dit moment ongekend. Iedereen, en ik zelf ook, vraagt zich af: wat betekent dit voor mij?

Daarom brengen we vandaag de Nederlandse vertaling uit van het meest gezaghebbende boek over AI van dit moment uit: Co-Intelligentie van business-professor Ethan Mollick. Het boek is direct een ongekend succes voor onze jonge uitgeverij met meer dan 6.250 voorbestellingen (fyi: iedereen is hier in paniek), en daarmee is het boek ook in Nederland direct een bestseller. Eerder was dat het overigens al in de The New York Times Bestseller List — die Mollick “de perfecte gids” noemde.

Ik zal de belangrijkste boodschap uit het boek alvast met je delen: om grip te krijgen en te doorgronden hoe AI je werk en leven gaat veranderen in de komende twee jaar, moet je vandaag beginnen met het dagelijks gebruiken van AI. Alleen dan ontwikkel je namelijk een gevoel voor de snelheid van de vooruitgang. Soms werkt AI nog niet perfect. Maar dingen die vandaag nog niet goed werken, doen dat morgen misschien wel. Veel mensen die ik spreek geven het na een of twee mislukte pogingen op, maar de truc is: doorzetten. Als je de ongekende ontwikkelingssnelheid écht begint te doorvoelen, levert dat, zoals Wharton-professor Ethan Mollick het zegt, drie slapeloze nachten op. En daarna begint het avontuur pas.

Volgens onderzoek van Gijs Rademakers van het RTL Nieuwspanel blijkt dat 39% van de Nederlanders denkt dat AI geen effect zal hebben op zijn of haar werk. Dat is insane. Programmeurs aan wie ik dit cijfer vertel zijn totaal geschokt. Als ik hen namelijk vraag naar de impact van AI op hun werk, dan hoor ik steevast hetzelfde: dezelfde klus kost nu de helft minder tijd dan twee jaar geleden, omdat ze sámen met AI programmeren.

Deze trend zal zich doorzetten naar andere vakgebieden. Advocaten, journalisten, marketingmensen, accountants - iedereen die met informatie werkt, krijgt te maken met dezelfde soort verandering. Nu bedien je een computer nog met een muis en toetsen, maar straks krijg je onzichtbare, persoonlijke assistenten die kunnen anticiperen op wat je wilt doen en veel van je werk alvast uitvoeren.

Ethan Mollick stelt dat je je moet beseffen dat de AI die je vandaag gebruikt, de slechtste AI is die je ooit zult gebruiken. Ik heb m’n drie slapeloze nachten al gehad, en probeer me inmiddels regelmatig voor te stellen hoe de wereld er over een paar jaar uitziet.

Zo denk ik dat alle informatie die je binnenkort tot je neemt, op een of andere manier door AI is bewerkt. Als je een uur durende podcast te lang vindt, kan AI die voor je inkorten tot een half uur. Of je vindt een podcast zo leuk dat je wil dat hij dubbel zo lang duurt. Geen probleem! Laat de AI de rest verzinnen met diepgaande, relevante en gefactcheckte content. Hetzelfde gaat gelden voor nieuws, boeken, films en hoorcolleges.

Nu wordt de keuze van welke content we consumeren vaak gemaakt door AI. Denk aan de algoritmes van Spotify of YouTube. Maar binnenkort zal AI een groot deel van onze cultuur genereren. Er zijn al voorbeelden van AI-gegenereerde muziek die emotioneel en authentiek klinkt.

Kortom: de snelle technologische ontwikkelingen en toegankelijkheid gaan impact hebben op onze cultuur. Ik denk dat we snel zullen wennen aan allerlei vormen van AI. Bij de overheid, het bedrijfsleven, het onderwijs, de zorg — hoe we elkaar ontmoeten, waar we over praten, wat we lezen. Het zal onze cultuur gaan bepalen. Ons werk. Ons leven.

Er is genoeg om optimistisch te worden: het wordt opeens voorstelbaar dat elke leerling in Nederland het beste één-op-één onderwijs kan krijgen van AI-docenten. Er zijn talloze startups bezig die proberen AI-modellen te gebruiken om nieuwe medicijnen uit te vinden of nieuwe grondstoffen te ontwikkelen. Misschien gaat AI een cruciale rol spelen in de manier waarop we de klimaat- en energiecrisis kunnen bestrijden.

Maar het is ook makkelijk om pessimistisch te worden: leven we straks nog meer in filterbubbels met onbetrouwbare informatie? Wat kunnen criminelen of vijandige overheden met deze tools? Wat als de macht van techbedrijven nog groter wordt? Wat als ze nóg meer energie gaan gebruiken bij het trainen van AI?

Hoe dan ook, we mogen van ondernemers, beslissingsmakers en andere leiders verwachten dat ze méér doen om aan den lijve te ondervinden hoe snel de technologische vooruitgang op dit moment gaat. Want alleen door AI dagelijks te gebruiken kun je de nodige stappen zetten om je voor te bereiden op de fundamentele veranderingen die AI zal brengen in onze samenleving, economie en persoonlijke levens.

Nou.

Ik zal het maar direct toegeven: bovenstaande heb ik geschreven samen met AI, zoals Mollick betoogt dat straks iedereen zal doen. Dit is wat ik gedaan heb: eerst heb ik een warrig verhaal ingesproken in een microfoon met de tool MacWhisper (een tool van een sympathieke Nederlandse ontwikkelaar). Vervolgens heb ik het transcript gekopieerd naar Claude 3.5 Sonnet (een concurrent van ChatGPT) om het rauwe transcript te bewerken. Vervolgnes heb ik een aantal stukken tekst ingevoerd die ik eerder zelf schreef, en aan Claude gevraagd om mijn schrijfstijl te beschrijven. Vervolgens heb ik die output gebruikt voor de volgende prompt:

We gaan een opiniestuk schrijven met de volgende richtlijnen:

1. Wees direct en to-the-point. Kom snel tot de kern van je argument zonder onnodige omhaal.

2. Neem een duidelijke stelling in. Wees niet bang om je mening te geven over het onderwerp.

3. Wees kritisch.

4. Gebruik beeldende taal. Maak gebruik van levendige voorbeelden en metaforen.

5. Bouw je betoog op met duidelijke argumenten en voorbeelden.

6. Voeg een subtiele ondertoon van humor en ironie toe.

7. Schroom niet om persoonlijke ervaringen of observaties te delen.

8. Schrijf prikkelend, zet de lezer aan het denken en provoceer.

9. Balanceer je meningen met feitelijke informatie en context.

10. Houd je taal toegankelijk en begrijpelijk zonder jargon.

11. Eindig met een krachtige, samenvattende zin.

Pas deze stijlelementen toe op een manier die past bij het onderwerp en de toon van het stuk. Het doel is om de lezer te engageren, informeren en aan het denken te zetten, zoals Alexander Klöpping.

Voeg nu een stuk tekst toe. Dit is een transcript van wat ik in de microfoon heb ingesproken. Het is ongepolijst en ‘stream of consciousness’. Maak er een goedlopende tekst van. Haal dubbelingen weg. Zet alles in logischere volgorde, zodat het een verhaal wordt met een logische opbouw. Maak een samenhangend verhaal. Pas de inhoud niet aan, maar herschrijf naar mijn schrijfstijl.

Deze nieuwsbrief is het resultaat. Ik moest het een beetje bijschaven. Nog wel.

Het boek kun je nu bestellen. We doen ons uiterste best om het boek zo snel mogelijk in je handen te krijgen.

Sta me toe om het lijstje te noemen met reviews omdat ik er zo trots op ben:

"Overtuigend"
The Wall Street Journal

Onderdeel van
"De beste boeken van 2024"
The Economist 

"Sterk en bijzonder helder geschreven boek voor iedereen die de Age of AI beter wil snappen en er zich beter op wil voorbereiden. Verplicht huiswerk voor iedere ondernemer. Bonustip: koop er honderd en deel ze uit op de zaak."
Pieter Zwart, CEO Coolblue

"Om te weten hoe AI onze intelligentie in de toekomst kan verrijken, neemt Mollick je ook mee terug naar het begin. Zeer leerzaam, en ook onderhoudend."
Barbara Baarsma, Hoofdeconoom PwC

"Nuchter, gezaghebbend en gelukkig ook: optimistisch."
Alexander Rinnooy Kan, Professor UvA

"Waarschuwing: kan leiden tot overmatig enthousiasme en slapeloze nachten vol ideeën."
Jelle Prins, Ex-Uber

"Mollick maakt praktisch inzichtelijk hoe je een team van mensen én robots aanstuurt, zonder dat ze in opstand komen. Essentieel in een tijd waarin alles verandert."
Bas van der Veldt, CEO AFAS

"Lessen over hoe AI de arbeidsmarkt verandert die je kunnen verrassen en helpen om er in jouw werk mee aan de slag te gaan."
Marieke Blom, Hoofdeconoom ING

"'Co-Intelligentie' is een geweldig toegankelijk boek dat je laat zien hoe AI je kan helpen je werk naar een hoger niveau te tillen. Leren werken met AI wordt in rap tempo een essentiële vaardigheid. Als je nog geen start hebt gemaakt met het verkennen van wat AI voor jouw werk kan betekenen, pak dan dit boek."
Rick Pastoor, Auteur bestseller Grip

Ok, nog een keer de link dan :). www punt co streepje intelligentie punt nl

Ja, dat lees je goed. Een (werkgerelateerde) gebruiksaanwijzing van mezelf.

In die tijd had ik heel veel aan m’n hoofd, waardoor ik vaak moeilijk aansluiting vond bij mezelf, laat staan dat het voor collega’s makkelijk was om met me om te gaan.

Om m’n eigenaardigheden beter te begrijpen schreef ik ze op. Want soms helpt het om je gedachten te vormen door ze op te schrijven. (Daarnaast was er een flinke dosis therapie).

Recent kwam ik de gebruiksaanwijzing weer tegen, en in licht aangepaste versie publiceer ik ‘m hier. Het is een aardig kijkje in de ziel. Misschien vind je het vermakelijk om te lezen, of misschien heb je er wat aan om je eigen gebruiksaanwijzing te schrijven.

Mijn gebruiksaanwijzing

1. Ik optimaliseer voor vrijheid, ten koste van veel dingen.

2. Ik neem graag risico's. Carrièresucces is niet mijn primaire doel en ik geef niet veel om veiligheid en zekerheid.

3. Ik ben een optimist, gericht op de toekomst. Ik vind het verleden saai.

4. Ik verander vaak van mening, maar blijf meestal trouw aan onderliggende ideeën en principes.

5. Ik word gedreven door intellectuele uitdagingen, een gevoel van zingeving en creativiteit.

6. Ik ben geïnteresseerd in ideeën en abstracte concepten. Ik vind het leuk om geconfronteerd te worden met nieuwe informatie, zelfs als die complex is. Ik ben enorm nieuwsgierig. Als m'n nieuwsgierigheid niet geprikkeld wordt, word ik chagrijnig.

7. Ik lees vooral idee-gerichte boeken. 80% is non-fictie. Ik ben welbespraakt en kan ideeën helder en snel formuleren.

8. Ik wil bij problemen altijd de processen fixen, in plaats van enkel het probleem. Hetzelfde probleem twee keer moeten oplossen maakt me chagrijnig.

9. Ik ben soms erg extravert én soms introvert. Ik ben enthousiast, spraakzaam en assertief in sociale situaties. Ik voel geen spanning om voor een zaal van 10.000 mensen te staan. Individueel sociaal contact geeft me veel energie. Maar, het kan me ook leegslurpen. Ik weet niet zo goed waarom.

10. Ik ben koppig, dominant, scherp, sceptisch en competitief. Ik ben ook direct, soms zelfs bot, maar zeg niet altijd waarom, waardoor je misschien niet weet waar je aan toe bent. (Ik probeer dat te verbeteren)

11. Ik offer zonder problemen harmonie op om een punt te maken of dingen gedaan te krijgen, ook al is dat soms pijnlijk.

12. Ik ben niet erg flexibel of geduldig en kan soms buitengewoon veeleisend overkomen. Laat het me weten als je daar last van hebt. Ik waardeer die feedback, dan zal ik het dimmen. Het is niet altijd bewust.

13. Door mijn sceptische instelling heb ik soms moeite samen te werken met anderen, ook al zijn hun bedoelingen oprecht. Ik kan daardoor eigenlijk alleen hoog in de hiërarchie functioneren.

14. Het zit niet in mijn aard om successen te vieren of goed werk te belonen. Ik deel niet makkelijk complimenten uit. Ik weet dat sommigen dat lastig vinden.

15. Ik geniet oprecht van discussies. Zelfs als de gemoederen verhit raken. Zo vorm ik mijn meningen en ideeën. Daarom vat ik meningsverschillen niet persoonlijk op - ik zie het als een manier om ideeën en meningen te laten evolueren. Het is voor mij een pluspunt als een verhitte discussie leidt tot verandering bij één van ons.

16. Ik kan niet tegen oppervlakkig contact of small talk. Als dat gebeurt zone ik out, of ga ik contact forceren.

17. Ik ben erg assertief en kan het niet laten om in onduidelijke situaties de leiding te nemen.

18. Ik heb de neiging problemen snel en hardhandig op te lossen. Ik schakel meteen over op probleemoplossende modus, terwijl mensen misschien vooral een luisterend oor willen. Ook daar moet ik aan werken.

19. Rommel, wanorde en chaos brengen me niet van mijn stuk. Ik merk zulke dingen gewoonweg niet op (en maak me er vaak niet druk om). Mijn schema's zijn los, mijn tijd ongestructureerd en routine en voorspelbaarheid zijn aan mij niet besteed. Toch vereist mijn werk dat vaak wel. Het gaat me niet natuurlijk af en de enige manier om het te laten werken is te leven volgens mijn agenda. Wanneer ik de tijd neem om creatief te zijn daarentegen, verwelkom ik juist de chaos die daarmee gepaard gaat. Ik weet dat creativiteit me productief maakt.

20. Ik kan slecht switchen van context: het liefst besteed ik een hele dag aan creatief zijn, een hele dag aan executie, een hele dag aan overleg. Maar niet alles door elkaar.

21. Ik ben een harde werker. Maar ik ben ook erg lui. Ik hou ervan dingen te doen in de minimaal benodigde tijd. Ik heb een zeer lage tolerantie voor karweitjes en repetitieve taken.

22. Ik stel dingen die ik niet leuk vindt vaak uit.

23. Ik kan me concentreren op de taak die voor me ligt als de motivatie hoog is, maar laat me vaak afleiden door iets vermakelijkers, interessanters of zorgwekkenders.

24. Als ik niet in executiemodus ben, probeer ik mijn tijd te verdelen in twee delen: contact met anderen en nadenken. Ik heb beide in gelijke mate nodig om me productief te voelen (en te zijn).

25. Ik hou van praten over werk, tegelijkertijd wil ik vaak genoeg alleen kunnen zijn. Lezen of gewoon met mijn computer klooien.

26. Ik voel me niet verplicht dingen volgens het boekje te doen. Ik hou ervan om bezig te zijn met creatieve taken, waarbij regels doorbroken moeten worden om vooruitgang te boeken.

27. Helaas ben ik niet bijzonder beleefd.

28. Ik heb lange tijd mijn werkgerelateerde angsten en stress niet goed begrepen. Pas achteraf merkte ik dat mijn lichaam en geest me allerlei waarschuwingssignalen zonden. Door er veel over te praten leerde ik dit beter herkennen.

    1. Ik word in het bijzonder gestrest als ik geen opties heb en mezelf in het nauw heb gedreven.

    2. Als de druk extreem hoog is wil ik het liefst m’n bed niet uitkomen. Op die dagen voel ik me ongelukkig, angstig en prikkelbaar. Ik kan goed het hoofd koel houden in een storm, maar als ik gestrest ben kost me dat heel veel energie. Ik houd het lang vol, maar moet daarna even lang bijkomen.

    3. Nieuwe, onzekere, onverwachte, bedreigende of complexe situaties kan ik goed aan. Ik deins niet terug voor het onbekende. Behalve als ik gestrest ben.

• Google Pixel Fold: een uitklaptelefoon van Google. Als je ‘m uitklapt wordt het een tablet, en dat is vooral voor één ding heel handig: Kindle-boeken lezen onderweg. (Voor ongeveer 1100 euro te koop bij deze refurbished telefoonboer die ook naar Nederland verzendt)

• Speediance Gym Monster: een fitnessapparaat voor thuis waardoor ik m’n sportschool abonnement heb opgezegd. Via een groot touch screen kies je je doelstelling, en vervolgens stelt de machine zichzelf in: de juiste gewichten, de juiste oefeningen, de pauzes. Je hoeft alleen nog maar te doen wat het apparaat zegt. Het resultaat is spierpijn. (In mijn huishouden noemen we ‘m liefkozend “het Chinese martelapparaat”). Voor 2800 euro bezorgen ze ‘m met een vrachtwagen bij je thuis (als je code POM gebruikt krijgen ik en jij 100 euro korting). Erg duur. Maar holy-shit.

• Tota Trio 90L Ecru Laundry Separation Basket: het is een wasmand van 150 euro. Ik waarschuw alvast maar even. Maar het is De Beste Wasmand. Met 3 vakken (voor elke wastemperatuur een). Mooi ontwerp. Fijne uitvoering. Een 10.

• XGIMI Horizon Ultra 4k projector: prachtig ontworpen projector met goed ingebouwd geluid van Harman Kardon. 1800 euro (dit begint ongemakkelijk te worden). Maar dan heb je wel iets fatsoenlijks. En een sierraad in je woonkamer.

• Beeline Velo 2: een rond beeldscherpje dat je op je fietsstuur klikt en dat de route aangeeft als je gaat fietsen. Je kunt kiezen tussen traditionele navigatie óf een realtime kompas die de algemene richting aangeeft. Om je te stimuleren zelf een route te ontdekken. Erg fijn. 100 euro.

• Meta Rayban zonnebril: dit is mijn lievelingsgadget van het jaar. Een zonnebril met (goede) camera’s erin om foto’s en video’s te maken MET JE BRIL. Daarnaast is het prima podcasts luisteren. Het klinkt natuurlijk dystopisch, een camera-bril van Mark Zuckerberg, maar ik wil serieus niet meer zonder. Veel fijner en gezelliger dan foto’s maken met je telefoon. 320 euro. Je moet er wel voor naar België of Frankrijk want in Nederland is ‘ie nog niet te koop.

Straks vertel ik je hoe ik de barricade opga voor een Minister voor Digitale Zaken, maar eerst: boeken.

Zoals je misschien weet ben ik met Ernst-Jan Pfauth een heuse boekenuitgeverij begonnen bij onze podcast: POM.press. Ons eerste boek ging over een ontwrichtende technologie: gezichtsherkenningssoftware. Dat was een unaniem belachelijk groot succes. TV, kranten, radio, podcasts, overal was het. Maar het was een vertaling uit het Engels. Dat is eerlijk gezegd wel minder gaaf. Eigen boeken maken is toch het leukst.

Nu komt ons eerste Nederlandstalige boek 🇳🇱🚜. En enige trots maakt deel van mij, want het is een Blendle-alumnus: Roland Grootenboer.

Roland was vanaf het begin verantwoordelijk voor personeelsbeleid van Blendle en hij heeft eigenhandig een bijzondere bedrijfscultuur uitgevonden. Daarnaast werd hij wereldberoemd in Silicon Valley toen hij ons interne handboek (met álle geheimen van Blendle) openbaar maakte, dat ging als een lopend vuurtje, waarna het als blauwdruk begon te dienen voor startups in oprichting.

Roland heeft jaren gewerkt voor het grootkapitaal. Zijn laatste baan was zelfs bij Google. Hij zorgde er als personeelschef voor dat je een zo laag mogelijk salaris had, zo min mogelijk vakantiedagen kreeg, en liet je zo efficient mogelijk het bedrijfsbelang dienen. Het is allemaal oneerlijk. Je baas (en Roland) hebben véél meer ervaring met sollicitatie- en voortgangsgesprekken dan jij. Soms denken ze “voor jou tien anderen, vriend”. Bedrijven dienen, met andere woorden, het bedrijfsbelang. Natuurlijk.

Maar nu gaat hij aan de andere kant van de tafel zitten. Aan jouw kant. In zijn eerste boek. En we hebben een lekker aanmatigende titel gekozen. En hebben het zo mogelijk nóg aanmatigender vormgegeven:

Roland vertelt je hoe je slim onderhandelt over meer salaris. Hoe je vaker ‘nee’ zegt tegen je baas met een aantal handige scripts. Hoe je ervoor zorgt dat je meer leert in je werk. Hoe je om kunt gaan met stress en burnout. En nog héél veel meer.

Met andere woorden: verdien meer, lees boeken van POM 💸.

Het boek verschijnt 28 mei. Als je ‘m nu voorbestelt krijg je gratis het ebook erbij.

Maar, er is meer waar over ik me druk maak dezer dagen.

Zo ging ik deze week met mijn medestrijder voor een functionerende digitale overheid de barricades op in NRC:

Een Minister voor Digitale Zaken. NU!

De Toeslagenaffaire was voor veel mensen een keiharde reality check. Levens werden verwoest, en een flinke klap voor het vertrouwen in de overheid. Maar, met betere overheids-ICT hadden veel slachtoffers voorkomen kunnen worden.

In het eindrapport van de parlementaire enquêtecommissie staat: "De patronen die hieraan ten grondslag liggen, zijn nog steeds aanwezig. [...] Een volgend schandaal [kan] zomaar weer gebeuren." Eén van die patronen? De waardeloze ICT-systemen van de overheid. Het woord 'ICT' komt maar liefst 92 keer voor in dat rapport. Het controleren van toeslagen duurde door verouderde ICT soms wel vijf jaar.

Je kunt je afvragen hoe het mogelijk is dat ICT systemen zo verouderd raken, dat de overheid zijn meest basale taken niet meer kan uitvoeren. Ook hier is het antwoord: omdat er niemand in de cockpit zit. Elke overheidsclub vaart z'n eigen koers, dus heb je een totaal versnipperd ICT-landschap, met antieke systemen die amper met elkaar praten. Een moeras waar burger en ambtenaar in wegzakken.

Dit móet opgelost worden. Liefst gisteren. Sinds 2022 hebben we een Staatssecretaris die naast Koninkrijksrelaties ook over Digitalisering gaat. Dat is een goed begin, maar deze positie mist het mandaat om daadwerkelijk in te grijpen waar dat nodig is.

Daarom moet er een Minister voor Digitale Zaken komen. Eentje met power. Die alle grootschalige overheids-ICT in de portefeuille heeft. Waar elk ministerie en elke uitvoerder ICT-plannen ter goedkeuring moet voorleggen. Zodat die minister samenwerking kan afdwingen. Kan afdwingen dat verouderde infrastructuur wordt gemoderniseerd. En departementen kan beschermen tegen de politieke druk om dat uit te stellen. Scheelt de overheid bakken met geld. De Belastingdienst alleen al gaf in 2022 bijna 850 miljoen uit aan het in de lucht houden van IT-fossielen.

Plus: zo'n minister kan ervoor zorgen dat het bouwen van nieuwe systemen minder rampzalig verloopt. Nu lopen de meeste grote ICT-projecten uit en kosten miljarden extra. Het systeem achter de Omgevingswet, dat begin dit jaar live ging, werd een miljard duurder dan begroot.

Uit onderzoek blijkt dat dit komt omdat techneuten veel te laat aan tafel mogen komen zitten. Waardoor ze er in de bouwfase pas achter komen dat dingen technisch volstrekt onmogelijk zijn. Maar in de hiërarchische overheidsstructuur is terugsturen om het ontwerp te herzien not done. Kritiek wordt de kop ingedrukt, en projecten slepen eindeloos voort.

Een Minister voor Digitale Zaken kan met een team IT-experts nieuwe projecten keuren voordat ze beginnen. Dan gebruik je de IT-kennis die er bij de overheid is. Dan leer je van fouten uit het verleden. En dat bespaart klauwen met geld.

Het idee voor zo'n minister is trouwens niet nieuw. Experts van binnen én buiten de overheid steunen het. Omringende landen als Denemarken en Estland hebben al zoiets, met succes. Je kunt weinig betere maatregelen bedenken om de digitale rechtsstaat te beschermen, de overheid slagvaardiger te maken én de schatkist te sparen.

We kunnen niet blijven aanklooien in het IT-moeras. En het lijkt alleen maar erger te worden. Als we niets doen, rollen we van affaire naar affaire. Dus, formerende partijen: pak dit probleem aan. Begin met een Minister voor Digitale Zaken. En als ik een suggestie mag doen: geen bestuurskundige of jurist, maar een IT'er met bestuurservaring. Een nerd.

Dat was ‘m weer. Stukje kapitalisme. Stukje kapitalisme onderdrukken. Stukje engagement. Ik hoop dat je het leuk vond. Tot de volgende!