Deze 30-jarige Nederlander bezit de ‘heilige graal’ van AI

34.000+ mensen volgen Alexander's favoriete nieuwe tools, tips en inzichten

DE AI RACE

Ik spreek vaak met Nederlandse sleutelfiguren uit de AI-wereld, maar niet eerder sprak ik met iemand van wie ik zo snel onder de indruk raakte: Pim de Witte (30) uit Nijmegen.

We denken bij strategische grondstoffen vaak aan gasbellen onder de grond of lithiummijnen in verre landen. Maar de belangrijkste grondstof voor de volgende AI-revolutie zit opgeslagen in een BV, in Nijmegen dus. Het is een ontdekking die we in Nederland nauwelijks doorhebben, maar waar ze in Silicon Valley grof geld voor over hebben.

Pim bouwde Medal.tv, een platform waar gamers clipjes van hun spelletjes delen. Dat klinkt als onschuldig tijdverdrijf, tot je hoort dat OpenAI naar verluidt een half miljard dollar bood om zijn bedrijf over te nemen. Pim zei: nee.

Om die keuze te begrijpen, moet je weten dat we op een kantelpunt staan in AI. We zijn inmiddels gewend aan taalmodellen zoals ChatGPT. Die zijn getraind op tekst en kunnen geweldig voorspellen welk woord er volgt in een zin. Maar tekst is uiteindelijk maar een beperkte samenvatting van de werkelijkheid. Een taalmodel kan beschrijven dat een glas water valt als je het omstoot, maar het snapt niet intuïtief de zwaartekracht, de ruimte of de tijd die daarbij komt kijken.

De volgende grote stap zijn daarom World Models. Dit zijn systemen die niet de taal, maar de fysieke wereld begrijpen. Als we straks robots willen die onze vaatwasser inruimen of zelfrijdende auto’s die anticiperen op een overstekend kind, hebben we niets aan modellen die alleen boeken hebben gelezen. We hebben modellen nodig die snappen hoe actie en reactie werken in een 3D-omgeving.

Het probleem is: om zo’n World Model te trainen, loop je tegen een muur op. Aan een YouTube-filmpje van een rijdende auto heeft een AI niet genoeg. Hij ziet wel dat de auto naar links gaat, maar niet waarom. Hij mist de input: de beweging aan het stuur.

Begin dit jaar heeft Pim door dat hij op een goudmijn blijkt te zitten. Met Medal heeft hij jarenlang niet alleen de videobeelden van gamers verzameld, maar ook de exacte input van hun controllers. Hij heeft miljarden uren aan materiaal waarin je ziet wat er gebeurt (het beeld) én wat de actie was (de druk op de knop). In feite heeft hij de brandstof in handen die nodig is om de volgende generatie AI te trainen.

We interviewden Pim in AI Report deze week, en het gesprek gaf me een onverwachte en verfrissende dosis optimisme. Waar we vaak somberen dat Europa de AI-boot gemist heeft, draait Pim het om. World Modeling leunt zwaar op complexe wiskunde en fysica, precies de vakgebieden waar Europees talent in uitblinkt. En de belangrijkste bron van trainingsmateriaal staat dus gewoon hier, in Nederland, zonder dat iemand het doorheeft.

Langzaam begint bij iedereen in te dalen hoe cruciaal ASML is voor onze Europese autonomie. Het begint mij na dit gesprek te dagen dat Pim’s nieuwe bedrijf, General Intuition, in potentie ook zo’n strategische bijdrage levert. We hebben de kennis én de grondstof in huis om voorop te lopen, in plaats van achter de feiten aan te lopen.

Het is een gesprek dat je perspectief op waar we staan met AI waarschijnlijk kantelt. Luister de aflevering om te leren:

• Waarom games de perfecte simulatie zijn om robots in de echte wereld te trainen.

• Hoe Pim de keuze maakte om een half miljard te laten liggen en zelf te gaan bouwen.

• Waarom de volgende grote AI-doorbraak waarschijnlijk niet uit de VS, maar uit Europa komt.

---

TIPS

• Ik heb zo’n bejaardenboodschappenkarretje gekocht en dat had ik veel eerder moeten doen. Opa’s en oma’s hadden het al door — zo’n karretje is hartstikke handig. En dankzij het Belgische Roulette Carts ziet het er ook nog eens gaaf uit — ze hebben skatewieltjes.

• Zelden heb ik me zo genaaid gevoeld na het luisteren van een podcast als de NPO-podcast Op zoek naar Marlotte. Een langdradig verhaal over oplichting door (surprise!) een psychiatrisch patiënt. Het is een verhaal van onderzoeksjournalisten die zin hadden in een Netflix-achtig true crime verzetje, en daarom besloten het verhaal niet vroegtijdig kapot te checken maar met de kop in het zand door te graven in een verhaal zonder enige zeggingskracht, nieuwswaarde of inzicht. Het is een van de best beluisterde podcasts van dit jaar, maar mijn tip is: besteed je tijd elders.

• Voor een paar tientjes heb je een prima ochtendjas, maar de mooiste is deze.

• Ik ben nog steeds dol op deze Daylight tablet: een iPad-vervanger met een e-ink achtig scherm (disclosure: ben investeerder)

---

MINISTER VAN MEDIA?

Alle grote nieuwsuitgevers van Nederland stuurden deze week een brandbrief naar de informateur. Ze waarschuwen dat onze samenleving de grip op een pluriforme, op feiten gebaseerde informatievoorziening verliest door de dominante rol van mondiale techbedrijven en AI, en dat dit een directe bedreiging vormt voor de democratische weerbaarheid en veiligheid van Nederland.

Ik ben het daar heel erg mee eens. En tegelijkertijd vind ik het pijnlijk. Want geen van de uitgevers heeft in de afgelopen jaren écht hun best gedaan om te innoveren in de distributie van journalistiek. Leg alle Nederlandse nieuwsapps naast elkaar met hun evenknie van vijf jaar geleden, en er is vrijwel niets veranderd, ondanks dat de rest van het medialandschap drastisch verandert met de continu veranderende aard van social media platforms.

Natuurlijk, er zijn wat lichtpuntjes: NOS Stories en Boos zijn gaaf, Nieuwsuur maakt slimme video’s voor YouTube, en NRC et al doen op TikTok de Washington Post leuk na. Maar het is gepruttel aan de randen. De kern: de eigen distributie van de nieuwsbedrijven, zoals de apps, zijn vrijwel onveranderd.

Halsstarrig blijven nieuwsbedrijven qua selectie van artikelen op de voorpagina vasthouden aan het idee dat een menselijke redactie bepaalt wat belangrijk is. Waar blijven de algoritme-gebaseerde feeds in media-apps? Waar blijft de personalisatie van nieuws, in mijn taalgebruik, met mijn voorkennis, met mijn voorkeuren? Waarom kan ik niet naar alle nieuwsartikelen luisteren alsof het podcasts zijn? Waarom kan ik niet zelf instellen wat de selectieprompt is voor pushberichten? Voor koppen? Waarom kan ik niet in vijf minuten (of tien of vijftien) bijgepraat worden op míjn manier? Waarom kan ik geen intelligente short form video krijgen in de nieuwsapps? Het is allemaal productinnovatie waarop de nieuwsuitgevers het hebben laten afweten. Vooral van de NPO, DPG en Mediahuis mogen we meer verwachten.

We zijn AI en algoritmes gaan associëren met brainrot en verslaving, maar dat komt omdat we TikTok, Meta en Google laten bepalen wat algoritmes doen: optimaliseren voor engagement. Nieuwsbedrijven zouden zelf moeten bedenken hoe je AI optimaliseert voor hun waarden. Maar dat doen ze niet. En ik weet dat sommigen nu denken: “maar ik wíl helemaal niet dat nieuws gebaseerd is op algoritmes”, maar dat komt omdat nog niemand een fatsoenlijke poging heeft gedaan om nieuwsalgo’s te baseren op hún waarden én relevantie voor consumenten.

Ik ben het heel erg eens met de strekking van de brandbrief: het ís een enorm probleem dat grote techbedrijven zoveel macht hebben gekregen over de distributie van nieuws. En ja, het is een oneerlijke strijd. En ja, AI is going to fuck shit up. Maar enige reflectie bij de nieuwsbedrijven zou gepast zijn: ze hebben het ook laten gebeuren. En nog erger: ze láten het nog steeds gebeuren.